Fundusze celowe

Fundusze celowe – są stworzone do finansowania takich zadań należących do organów publicznych (państwowych lub samorządowych), które mogłyby być finansowane z budżetu, lecz z pewnych względów uznano, iż dla ich realizacji należy stworzyć odrębne budżety. Fundusze celowe charakteryzuje celowe przeznaczenie gromadzonych w nich dochodów. Są tworzone na podstawie odrębnych ustaw (ustawa powołuje konkretny fundusz). Przychody funduszy pochodzą z dochodów publicznych. Fundusze celowe dzielą się na państwowe lub samorządowe (odpowiednio: gminne, powiatowe lub wojewódzkie). Jako ważna cechę można także podać nieokreślony czas ich funkcjonowania, który jest jednak zazwyczaj dłuższy jak rok.

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych

Fundusz Ubezpieczeń Społecznych (FUS) jest polskim funduszem państwowym, którego środkami dysponuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. FUS realizuje zadania z zakresu I-go Filaru ubezpieczeń społecznych w systemie redystrybutywnym.

Przychody FUS pochodzą ze składek na ubezpieczenia społeczne, dotacji z budżetu państwa oraz krótkoterminowych kredytów komercyjnych (pożyczki płynnościowe). Ze środków zgromadzonych w funduszu finansowane są wypłaty świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego, wydatki na prewencję rentową i inne.

Powszechny system ubezpieczenia społecznego w Polsce działa w oparciu o określone założenia dotyczące długotrwałych trendów demograficznych. System redystrybutywny jest na zaburzenia tych trendów bardzo podatny, bo zmniejszenie liczby pracowników (płatników składek) w danym momencie powoduje brak pieniędzy na świadczenia dla obecnych emerytów i rencistów.

Konstytucyjne i ustawowe gwarancje świadczeń emerytalnych powodują, że FUS musi być w takiej sytuacji dofinansowywany w budżetu państwa. Ze względu na to, że budżet jest w całości zasilany z podatków, wzrost jego obciążenia powoduje zwiększenie kosztów pracy. To z kolei prowadzi do zwiększania bezrobocia i dalszego zmniejszania ilości płatników FUS.

W związku z powszechnymi w Europie trendami zmniejszania ilości dzieci i zmniejszania się populacji pracującej systemy emerytalne w wielu krajach przeżywają kryzys.

Spadek liczby płatników w stosunku do beneficjentów systemu emerytalnego powoduje, że od dłuższego czasu jest on deficytowy, zaś obecnie wpłacane składki są w całości przeznaczane na spłatę obecnych emerytur. Z tego powodu sposób funkcjonowania Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyrównywano do piramid finansowych.

Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa

Spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa (SKOK) – instytucja parabankowa, zaliczana do szerokiej kategorii instytucji finansowych. W rozumieniu prawa SKOK nie jest bankiem – dzięki takiemu sformułowaniu prawnemu nie podlega kontroli przez te same instytucje, które kontrolują banki.

Można wyróżnić następujące elementy systemu SKOK:

• spółdzielcze kasy oszczędnościowo kredytowe (w lipcu 2006 było ich 73, wg stanu na sierpień 2007 r. istnieją 68 SKOK-i, posiadające 1631 placówek w 563 miejscowościach);
• Kasa Krajowa – będąca związkiem rewizyjnym wobec SKOK – to KSKOK pełni rolę kontrolera poszczególnych SKOK-ów, decyduje tez w bardzo dużej mierze o ich działalności. W roku 1995 dzięki lobbingowi osób tworzących ruch SKOK (od początku związany z NSZZ “Solidarność”) wprowadzono ustawę nakazującą SKOK-om zrzeszać się w KSKOK.

Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe działają w Polsce od 1992 roku. Są to spółdzielnie, a więc stosuje się do nich przepisy ustawy Prawo spółdzielcze. Zgodnie z tym Prawem “spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, które w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą”.

Celem działalności SKOK jest gromadzenie środków pieniężnych wyłącznie swoich członków, udzielanie im pożyczek i kredytów, przeprowadzanie na ich zlecenie rozliczeń finansowych oraz pośredniczenie przy zawieraniu umów ubezpieczenia. Do rozliczeń stosuje się odpowiednie przepisy ustawy Prawo bankowe o bankowych rozliczeniach pieniężnych. Należy zauważyć, że w ustawie wyraźnie jest powiedziane ze SKOK prowadzą działalność niezarobkową (non-profit), a ich działalność sprowadza się przede wszystkim do umożliwienia dostępu do tańszych pożyczek i kredytów osobom, które, ze względu na niezbyt wysokie dochody, nie mogą takich uzyskać w bankach.

Członkami SKOK mogą być osoby fizyczne, połączone więzią o charakterze zawodowym lub organizacyjnym, a w szczególności pracownicy zatrudnieni w jednym lub kilku zakładach pracy, względnie osoby należące do tej samej organizacji społecznej lub zawodowej. Aby mimo takich obostrzeń członkami SKOK mogli zostać ludzie nie będący w jednej wspólnocie – stworzono między innymi Stowarzyszenie Krzewienia Edukacji Finansowej (działające przy SKOK Stefczyka) czy Stowarzyszenie Wspierania Spółdzielczych Kas Oszczędnościowo-Kredytowych “KREATOR” (działające przy SKOK Kopernika) – chcąc skorzystać z produktów SKOK wystarczy zapisać się do takowego stowarzyszenia. Organami SKOK są: rada nadzorcza, zarząd oraz komisja kredytowa. Członkami rady nadzorczej i zarządu mogą być osoby, które nie były prawomocnie skazane za przestępstwo karno-skarbowe. Krajowa SKOK określa wymogi kwalifikacyjne członków zarządu, dając rękojmię prowadzenia działalności kasy z zachowaniem bezpieczeństwa środków pieniężnych i wkładów w niej zgromadzonych. W skład zarządu wchodzi nie mniej niż 3 członków kasy. Do zadań komisji kredytowej należy w szczególności przedstawienie zarządowi: opinii w sprawie wniosków o udzielanie pożyczek i kredytów oraz przymusowego ściągnięcia niespłaconych w terminie pożyczek i kredytów.

Gospodarka finansowa SKOK polega na tworzeniu i wykorzystywaniu funduszy określonych w ustawie. Fundusz udziałowy powstaje z wpłat udziałów członkowskich lub innych źródeł określonych w odrębnych przepisach. Fundusz zasobowy powstaje z wpłat przez członków wpisowego, nadwyżki bilansowej, wartości majątkowych oraz innych źródeł określonych w odrębnych przepisach. Straty bilansowe są pokrywane z funduszu zasobowego, a w części przekraczającej fundusz zasobowy z funduszu udziałowego. Środki pieniężne, które nie są wykorzystywane na pożyczki i kredyty dla członków kasy, mogą być inwestowane z zachowaniem najwyższej staranności:

• w obligacje i inne papiery wartościowe emitowane lub gwarantowane przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski,
• jako lokaty, wkłady lub udziały w Kasie Krajowej,
• jako lokaty w bankach do wysokości gwarantowanej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny,
• w jednostki uczestnictwa funduszy rynku pieniężnego, o których mowa w art. 178 ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 146, poz. 1546).

Kasa ma obowiązek utrzymywać rezerwę płynną w wysokości nie mniejszej niż 10% funduszu oszczędnościowo-pożyczkowego. Rezerwę płynną stanowią środki pieniężne zgromadzone w kasie w formie gotówki lub w innych formach ustalonych przez Kasę Krajową.

Kasa jest obowiązana wypłacić po śmierci członka z jego wkładu członkowskiego i oszczędności:

• koszty pogrzebu członka w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w środowisku zmarłego – osobie, która przedłoży rachunki stwierdzające wysokość poniesionych przez nią wydatków,
• kwotę nieprzekraczającą ogółem sumy przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłaszanej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w okresie 5 lat kalendarzowych poprzedzających wypłatę – jeżeli członek pisemnie wskazał kasie osoby, na których rzecz wypłata ma nastąpić; osobami wskazanymi przez członka mogą być jego małżonek, zstępni, rodzice, dziadkowie i rodzeństwo,
• kwotę równą wpłatom na rachunki, dokonanym przez organ rentowy z tytułu świadczeń z ubezpieczeń i zabezpieczeń społecznych, które nie przysługiwały za okres po śmierci posiadacza rachunków, wskazaną we wniosku organu rentowego skierowanym do kasy, wraz z podaniem numerów rachunków, na które dokonano wpłat.

Do przekształcenia pracowniczej kasy zapomogowo-pożyczkowej w spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową wymagana jest uchwała walnego zebrania członków (delegatów) pracowniczej kasy zapomogowo-pożyczkowej.

Funkcje nadzorcze i lustracyjne wobec kasy spółdzielczej pełni Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo Kredytowa z siedzibą w Sopocie. KSKOK jest jedynym w prawie polskim obowiązkowym związkiem rewizyjnym wobec zrzeszonych w niej spółdzielni. Obowiązek zrzeszania kas spółdzielczych zagrożony jest sankcją likwidacji i wykreślenia kasy spółdzielczej z rejestru sądowego. Wydaje się iż Kasa Krajowa jako spółdzielnia jest kontrolowana przez Krajową Radą Spółdzielczą będącą naczelnym organem samorządu spółdzielczego. Ponadto Kasa Krajowa jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i podlega kontroli na zasadach określonych w ustawie, a sprawowanej przez organy administracji publicznej, np. Inspekcję Pracy.

GE Money Bank

GE Money Bank SA – polski bank komercyjny z siedzibą w Gdańsku. Udziela m.in. kredytów gotówkowych, hipotecznych i samochodowych.

GE Money Bank SA powstał z połączenia na przełomie 2004 i 2005 r. GE Capital Banku SA (wcześniejsza nazwa banku: Solidarność Chase D.T. Bank SA) z GE Bankiem Mieszkaniowym SA (dawny Polsko-Amerykański Bank Hipoteczny SA).

Właścicielem banku jest GE Money (część korporacji General Electric), który zamierza przeprowadzić, po uzyskaniu zgody organów nadzoru oraz Walnych Zgromadzeń obydwu banków, fuzję GE Money Banku SA z Bankiem BPH (posiada 66% jego akcji) w pierwszej połowie 2009 r.

Do swojej kampanii reklamowej bank “zaangażował” tytułowego bohatera serialu animowanego Pomysłowy Dobromir.

Kredyt Bank

Kredyt Bank S.A. – bank komercyjny z siedzibą w Warszawie. Powstał w 1990 jako jeden z pierwszych prywatnych banków w Polsce. W 1994 zadebiutował na GPW. W 1997 połączył się z Polskim Bankiem Inwestycyjnym S.A.

Bank Zachodni WBK

Bank Zachodni WBK (BZ WBK) – bank uniwersalny z siedzibą we Wrocławiu (siedziba rejestrowa), Poznaniu i Warszawie oferujący produkty i usługi finansowe. Kanały elektroniczne BZWBK24 (Internet, telefon), umożliwiają zarządzanie finansami osobistymi oraz firmowymi. Bank Zachodni WBK S.A. jest jednym z trzech największych banków w Polsce. Powstał w wyniku połączenia w 2001 r. Banku Zachodniego S.A. i Wielkopolskiego Banku Kredytowego S.A. Prezesem zarządu banku od maja 2007 roku jest Mateusz Morawiecki.

Od czerwca 2001 roku Bank Zachodni WBK jest spółką notowaną na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych i wchodzi w skład WIG20. Większościowym udziałowcem banku jest irlandzka spółka Allied Irish Banks, która ma swoje oddziały w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz prowadzi operacje w krajach nadbałtyckich i Bułgarii.

Grupa Banku Zachodniego WBK skupia spółki zajmujące się działalnością maklerską, zarządzaniem aktywami, funduszami inwestycyjnymi, leasingiem, faktoringiem, usługami ubezpieczeniowymi bancassurance oraz private bankingiem. Spółki zależne Grupy BZ WBK to poza Bankiem Zachodnim WBK: Dom Maklerski, Finanse&Leasing, Faktor, Asset Managment, Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych (TFI) i Aviva BZ WBK.

Bank Zachodni WBK kreuje swój wizerunek m. in. za pomocą kampanii reklamowych, w których pojawiają się międzynarodowe gwiazdy. Wystąpili w nich John Cleese, współzałożyciel i członek grupy Monty Python, komik Danny DeVito oraz selekcjoner reprezentacji Polski w piłce nożnej, Leo Beenhakker.

W ostatnich latach bank rozwinął sieć swoich oddziałów, która w połowie 2009 roku liczyła 512 placówek zlokalizowanych na terenie całej Polski. Pod względem wielkości sieci Bank Zachodni WBK jest trzecim bankiem w Polsce. Sieć bankomatów BZ WBK w połowie 2009 roku liczyła 1032 urządzenia. Sieć własnych oddziałów uzupełniają placówki partnerskie, które są prowadzone przez osoby współpracujące z bankiem na zasadach umowy agencyjnej i oferują wybrane produkty i usługi BZ WBK.

Od ponad 10 lat działa Fundacja Banku Zachodniego WBK (do 2001 r. istniejąca pod nazwą Fundacja „Pomoc Ludziom”), której misją jest inwestowanie w rozwój pasji i talentów dzieci z rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Fundacja prowadzi autorskie projekty: „Mój świat po dwóch stronach kamery z BZ WBK”, program grantowy Bank Dziecięcych Uśmiechów, program stypendialny dla uzdolnionej młodzieży. W 2008 roku z jej pomocy skorzystało dziewiętnaście tysięcy podopiecznych.

BRE Bank

BRE Bank — bank specjalizujący się w obsłudze małych i średnich przedsiębiorstw a także korporacji. Założony w 1986 roku jako Bank Rozwoju Eksportu. W skład Grupy Banku wchodzi wiele spółek z sektora finansowego, m.in: mBank oraz MultiBank. Grupa BRE Bank jest obecnie 3. największym bankiem w Polsce.

Głównym udziałowcem BRE Banku jest niemiecki Commerzbank AG — od 1994 partner strategiczny, od następnego roku udziałowiec, a w wyniku sukcesywnego zwiększania zaangażowania od 2003 posiadający ponad 70% udziałów w spółce.

Bank Handlowy

Bank Handlowy w Warszawie S.A. – bank komercyjny z siedzibą w Warszawie, działający aktualnie pod marką Citi Handlowy (poprzednio: Citibank Handlowy).

Został założony w 1870 roku przez grupę osób wywodzących się z burżuazji finansowej, ziemiaństwa i inteligencji. Inicjatorem był finansista Leopold Kronenberg (1812-1878). Jest najstarszym bankiem komercyjnym w Polsce i jednym z najstarszych, nieprzerwanie działających banków w Europie.

W okresie istnienia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej był jednym z dwóch banków (obok Pekao S.A.), działających w formie spółki akcyjnej. W 2001 roku miała miejsce fuzja Banku Handlowego w Warszawie S.A. oraz Citibank (Poland) SA. Aktualnie największym akcjonariuszem jest Citibank, N.A. (od 14 sierpnia 2007 roku 75% akcji oraz 75% głosów na WZA).

ING Bank Śląski

ING Bank Śląski S.A. (ING BSK) – bank komercyjny z siedzibą w Katowicach, świadczący usługi bankowe dla klientów indywidualnych oraz firm i instytucji (bank uniwersalny).

Powstał jako Bank Śląski w 1988 roku w wyniku wyodrębnienia z NBP. W 1991 został przekształcony z banku państwowego w spółkę akcyjną, a w 1994 jego akcje trafiły na GPW. Od 1996 r. większościowym udziałowcem banku jest holenderska Grupa ING. W 2001 roku Bank Śląski połączono z ING Bank N.V. Oddział w Warszawie. Od tego czasu bank występuje pod szyldem ING Bank Śląski.

Kapitał akcyjny ING Banku Śląskiego wynosi 130,1 mln zł i dzieli się na 9,26 mln akcji zwykłych serii A i 3,75 mln akcji zwykłych serii B o wartości nominalnej 10 zł każda akcja.

Bank Pekao

Bank Polska Kasa Opieki Spółka Akcyjna (w skrócie Bank Pekao S.A., PEKAO) – bank uniwersalny z siedzibą w Warszawie, działający głównie na obszarze Polski. Spółka akcyjna pod kontrolą włoskiej grupy Unicredit, notowana na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Jeden z dwóch największych (obok PKO BP) banków w Polsce.

Spółka powstała w roku 1929 jako bank państwowy, którego celem było ułatwienie operacji finansowych Polonii na całym świecie. Pekao miało w roku 1939 przedstawicielstwa w stolicach państw, gdzie osiedlili się Polacy. Po roku 1946 bank zajął się obsługą międzynarodowych operacji finansowych prowadzonych przez komunistyczny reżim. Z jego pomocą Polacy na emigracji mogli wspierać swoje rodziny za żelazną kurtyną. Kiedy w latach 70. zezwolono obywatelom Polski Ludowej na posiadanie dolarów oraz innych walut wymienialnych, Pekao rozpoczęło obsługę kont dewizowych. Pojawiły się bony towarowe PeKaO, za które społeczeństwo mogło kupować w Peweksie towary niedostępne w sklepach. Głównie były to towary importowane oraz wyprodukowane w Polsce „towary deficytowe” (np. samochody, ale i alkohole).

W roku 1989 bank rozpoczął działalność komercyjną, a w 1991 powołał jedno z pierwszych biur maklerskich obracających akcjami na GPW. Po szeregu przekształceń oraz połączeń z innymi bankami na początku roku 1999 powstał Bank Pekao SA. 23 czerwca 1999 roku rząd Jerzego Buzka podpisał umowę prywatyzacyjną. Grupa Unicredit przejęła 52,09% akcji Pekao stając się głównym udziałowcem.

W roku 2005 UniCredit połączył się z HVB, posiadającym pakiet kontrolny Banku BPH. W marcu 2006 roku UniCredit wystąpił o prawo głosu z akcji BPH, aby móc dokonać fuzji BPH oraz Pekao. Po burzliwym kilkumiesięcznym sporze między głównym właścicielem a polskim rządem i ostrzeżeniach Komisji Europejskiej niewyrażającej zgody na zablokowanie fuzji w Polsce, polski rząd 5 kwietnia 2006 parafował, a 19 kwietnia podpisał umowę z Unicredit, w której wyraził zgodę na fuzję pod pewnymi warunkami, m.in. odsprzedaży 200 oddziałów BPH. Z dniem 1 grudnia 2007r. dokonało się oficjalne włączenie tej części oddziałów do PEKAO, nazwanych odtąd “PEKAO 285″. “Stare” PEKAO nosi nazwę “PEKAO 800″.

Przeniesienie oddziałów z banku BPH do PEKAO wiązało się z koniecznością dokonania istotnych zmian w systemie informatycznym. W tym czasie została zmieniona numeracja rachunków prowadzonych w oddziałach, które weszły do PEKAO. W czasie trwania migracji klienci doświadczali licznych problemów technicznych: długi czas realizacji wpłat i przelewów, blokady kart bankomatowych i kredytowych, zakłócenia w pracy bankowości internetowej.

12 lipca 2008 odkryto, że dane osób starających się o staż w Pekao stały się publicznie widoczne w Internecie. Kontrola GIODO zakończyła się stwierdzeniem naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych i wnioskiem “o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec osób winnych naruszenia wewnętrznych procedur obowiązujących w Banku, gwarantujących poszanowanie zasad ochrony danych osobowych, w tym polityki bezpieczeństwa.”.