Archiwum kategorii ‘Niziurski’
Gwiazda Barnarda
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 14 Wrzesień 2009
Gwiazda Barnarda – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego, wydana w 1987 roku. Pierwotnie nosiła tytuł Strzała Barnarda, od drugiego wydania jest znana jako Tajemnica dzikiego uroczyska.
Główny bohater, licealista Romek Pitucki, znajduje na bagnach za miastem statek pozaziemski. Na jego pokładzie zostaje zbadany przez maszyny należące do rasy Eechtonów, jaszczurów zamieszkujących układ planetarny krążący wokół Gwiazdy Barnarda. Materiał genetyczny Romka zostaje skopiowany i wykorzystany do stworzenia jego duplikatu, żyjącego na planecie Eechtonów. Tam dowiaduje się, że jaszczury planują inwazję na Ziemię (chcąc wykorzystać siłę życiową ludzi do odnowienia własnego, degenerującego się gatunku). Zdobywa dowody tych przygotowań i przekazuje je swojej dziewczynie i najbliższemu przyjacielowi.
Tagi: Bagnach, Barnarda, Bohater, Chcąc, Degenerującego, Dowiaduje, Dowody, Drugiego, Duplikatu, Dziewczynie, Dzikiego, Edmunda, Eechtonów, Gatunku, Genetyczny, Gwiazda, Gwiazda Barnarda, Gwiazdy, Główny, Inwazję, Jako, Jaszczurów, Jaszczury, Krążący, Licealista, Ludzi, Maszyny, Materiał, Miastem, Młodzieży, Najbliższemu, Należące, Niziurskiego, Nosiła, Odnowienia, Pierwotnie, Pitucki, Planecie, Planetarny, Planują, Pokładzie, Powieść, Pozaziemski, Przekazuje, Przygotowań, Przyjacielowi, Rasy, Roku, Romek, Romka, Siłę, Skopiowany, Statek, Strzała, Stworzenia, Swojej, Tajemnica, Tam, Tych, Tytuł, Układ, Uroczyska, Wokół, Wydana, Wydania, Wykorzystać, Wykorzystany, Własnego, Zamieszkujących, Zbadany, Zdobywa, Ziemię, Znajduje, Znana, Zostaje, Życiową, Żyjącego
Szkolny lud, Okulla i ja
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 12 Wrzesień 2009
Szkolny lud, Okulla i ja – wydana w 1982 roku powieść dla dzieci i młodzieży Edmunda Niziurskiego.
Główny bohater, Tomek Żabny, przenosi się do nowej szkoły. Ponieważ nie chce słuchać swojego kuzyna Arka, który nakłaniał go do tymczasowego nieangażowania się w oficjalne i nieoficjalne życie szkoły, szybko wchodzi w konflikt z niektórymi uczniami (bracia Męccy, Ciesielski, Kocio Kocemba), nauczycielami i samą wicedyrektorką, Renatą Okulczycką (tytułową Okullą), zyskując jednocześnie przezwisko Żaba. Mimo to nie poddaje się i z pomocą nowych przyjaciół (Andrzeja Obary, Beaty Beckiej, Złośliwego Miecia i innych) stopniowo wychodzi na prostą.
Dalsze losy Żaby opisane są w wydanej 10 lat później książce Niziurskiego pt. Żaba, pozbieraj się!
Tagi: Andrzeja, Arka, Beaty, Beckiej, Bohater, Bracia, Chce, Ciesielski, Dalsze, Dzieci, Edmunda, Go, Główny, Innych, Ją, Jednocześnie, Kocemba, Kocio, Konflikt, Książce, Kuzyna, Lat, Losy, Lud, Męccy, Miecia, Mimo, Młodzieży, Nakłaniał, Nauczycielami, Nieangażowania, Niektórymi, Nieoficjalne, Niziurskiego, Nowej, Nowych, Obary, Oficjalne, Okulczycką, Okulla, Opisane, Poddaje, Pomocą, Ponieważ, Powieść, Pozbieraj, Później, Prostą, Przenosi, Przezwisko, Przyjaciół, Renatą, Roku, Samą, Stopniowo, Swojego, Szkolny, Szkolny lud Okulla i ja, Szkoły, Szybko, Słuchać, Tomek, Tymczasowego, Tytułową, Uczniami, Wchodzi, Wicedyrektorką, Wychodzi, Wydana, Wydanej, Żaba, Żabny, Żaby, Życie, Zyskując, Złośliwego
Osobliwe przypadki Cymeona Maksymalnego
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 10 Wrzesień 2009
Osobliwe przypadki Cymeona Maksymalnego – wydana w 1975 roku powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego. Tytuł wydania czwartego: Niesamowite przypadki Cymeona Maksymalnego.
Głównym bohaterem książki jest Maksymilian Ogromski, nastoletni miłośnik filmu. Wymuszona zmiana szkoły wprawia go w zły humor, ponieważ trafił do klasy z nielubianym przez siebie Klemensem Mężykiem, a na dodatek na samym początku nieświadomie zakpił sobie z nowego nauczyciela języka polskiego, magistra Szykonia. Mimo to nie poddaje się i do końca roku kalendarzowego ma zamiar zrealizować wszystkie swoje plany: zmienić szkołę, nakręcić film, zejść poniżej 50 sekund na 400 metrów, zdobyć pieniądze na kamerę i sprzęt turystyczny, a także poznać się z kandydatką na potencjalną aktorkę w jego filmie, Gigą.
Tagi: Aktorkę, Bohaterem, Cymeona, Czwartego, Dodatek, Edmunda, Film, Filmie, Filmu, Gigą, Go, Głównym, Humor, Języka, Kalendarzowego, Kamerę, Kandydatką, Klasy, Klemensem, Końca, Książki, Magistra, Maksymalnego, Maksymilian, Metrów, Mężykiem, Mimo, Miłośnik, Młodzieży, Nakręcić, Nastoletni, Nauczyciela, Nielubianym, Niesamowite, Nieświadomie, Niziurskiego, Nowego, Ogromski, Osobliwe, Osobliwe przypadki Cymeona Maksymalnego, Pieniądze, Plany, Początku, Poddaje, Polskiego, Ponieważ, Poniżej, Potencjalną, Powieść, Poznać, Przypadki, Roku, Samym, Sekund, Siebie, Sobie, Sprzęt, Swoje, Szkole, Szkoły, Szykonia, Także, Trafił, Turystyczny, Tytuł, Wprawia, Wszystkie, Wydana, Wydania, Wymuszona, Zakpił, Zamiar, Zdobyć, Zejść, Zmiana, Zmienić, Zrealizować, Zły
Awantury kosmiczne
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 7 Wrzesień 2009
Awantury kosmiczne – powieść przygodowo-obyczajowa dla młodzieży Edmunda Niziurskiego wydana po raz pierwszy w 1978. Środkowa część tzw. “trylogii odrzywolskiej”, której pierwszą częścią jest Naprzód, Wspaniali!, a trzecią Adelo, zrozum mnie. Powieść jest dość reprezentatywna dla późnego okresu twórczości Niziurskiego. Cechuje się pesymistyczną tonacją z licznymi elementami groteski, zawiera liczne aluzje do rzeczywistości społeczno-gospodarczej epoki gierkowskiej. Późniejsze wydanie ukazało się pod tytułem Klejnoty śmierci, czyli tajemnica Awaramisów.
Akcja rozgrywa się w małym (fikcyjnym) miasteczku Odrzywoły. Głównymi bohaterami jest czwórka przyjaciół, uczniów VIII klasy szkoły podstawowej im. Rejtana, którzy redagują szkolną gazetkę. Są to: Zygmunt Gnacki “Gnat”, Tomasz Okist (narrator), Aleksander Kleksiński “Kleksik” oraz Maciej Kwękacz “Kękuś” (bohaterowie znani już z Naprzód, Wspaniali!).
Pozostają oni w konflikcie z dyrektorem szkoły mgr Oberonowiczem “Oberonem”, oraz z nowym woźnym szkolnym Macochem, zwanym “Bamboszem”. Trapieni codziennymi problemami, jednocześnie dochodzą do wniosku, że wokół szkoły mają miejsce dziwne wydarzenia, a podejrzaną postacią jest sam “Bambosz”, który w przeszłości był marynarzem na statku ratowniczym i ma znajomych w kręgach półświatka. Ustalają, że dziwne indywidua kręcące się wokół szkoły poszukują “awaramisów” – cennych klejnotów pochodzących z Bliskiego Wschodu. “Awaramisy” w trakcie II wojny światowej znalazły się w posiadaniu miejscowego antykwariusza, który był później sublokatorem na poddaszu gmachu szkoły, i klejnoty prawdopodobnie są nadal ukryte na terenie budynku. Jednocześnie narrator, Tomasz Okist, zaczyna coraz bardziej interesować się płcią przeciwną, a zwłaszcza nową uczennicą w szkole, atrakcyjną Matyldą Opat, córką dyrektora przedsiębiorstwa pogrzebowego.
Tonacja powieści jest pesymistyczna, momentami groteskowa. “Awantury kosmiczne” zawierają liczne odniesienia do rzeczywistości PRL, zwłaszcza do kryzysu ekonomicznego w końcu lat 70. W powieści przewijają się liczne wzmianki o braku mięsa, który dręczy zarówno rodziny bohaterów, jak i dyrekcję szkoły starającą się o zaopatrzenie szkolnej stołówki. Bohaterów nawiedzają katastroficzne sny o powodzi, dostrzegają naokoło uciekające szczury. Najlepiej prosperującym w mieście zakładem jest przedsiębiorstwo pogrzebowe, którego dyrektor jest arcyważną figurą w lokalnych stosunkach. W miejscowym domu starców istnieje zaś specjalne stanowisko “spedytora”, który zajmuje się wyłącznie organizowaniem pogrzebów pensjonariuszy. Udręczeni codziennymi problemami mieszkańcy Odrzywołów są nieżyczliwi dla siebie nawzajem. Atmosfera zarówno szkoły, jak i całego miasteczka, jest lekko groteskowa. Szkoła jest miejscem opresyjnym i zwariowanym, wśród nauczycieli jest sporo dziwaków. Wśród dorosłych bohaterów brak postaci, które nie miałyby jakiejś rysy negatywnej lub przynajmniej lekkiego dziwactwa. Dużą rolę odgrywają elementy oniryczne, np. wspomniany wyżej sen o powodzi. Powieść kończy się groteskową sceną, przypominającą chocholi taniec – szkolna wywiadówka zamienia się w tańce nauczycieli i rodziców poddanych działaniu gazu rozweselającego.
Tagi: Adelo, Akcja, Aleksander, Aluzje, Antykwariusza, Arcyważną, Atmosfera, Atrakcyjną, Awantury, Awantury kosmiczne, Awaramisów, Awaramisy, Bambosz, Bamboszem, Bardziej, Bliskiego, Bohaterami, Bohaterów, Bohaterowie, Brak, Braku, Budynku, Całego, Cechuje, Cennych, Chocholi, Codziennymi, Coraz, Córka, Część, Częścią, Czwórka, Czyli, Dochodzą, Domu, Dorosłych, Dość, Dostrzegają, Dręczy, Dużą, Dyrekcję, Dyrektor, Dyrektora, Dyrektorem, Działaniu, Dziwactwa, Dziwaków, Dziwne, Edmunda, Ekonomicznego, Elementami, Elementy, Epoki, Figurą, Fikcyjnym, Gazetkę, Gazu, Gierkowskiej, Gmachu, Gnacki, Gnat, Gospodarczej, Groteski, Groteskowa, Głównymi, Ii, Im, Indywidua, Interesować, Istnieje, Jakiejś, Jednocześnie, Katastroficzne, Kękuś, Klasy, Klejnotów, Klejnoty, Kleksik, Kleksiński, Końcu, Kończy, Konflikcie, Kosmiczne, Kręcące, Kręgach, Kryzysu, Które, Którego, Kwękacz, Lat, Lekkiego, Lekko, Liczne, Licznymi, Lokalnych, Maciej, Macochem, Mają, Marynarzem, Matyldą, Małym, Mgr, Miasteczka, Miasteczku, Miałyby, Miejsce, Miejscem, Miejscowego, Miejscowym, Mięsa, Mieście, Mieszkańcy, Mnie, Momentami, Młodzieży, Nadał, Najlepiej, Naokoło, Naprzód, Narrator, Nauczycieli, Nawiedzają, Nawzajem, Negatywnej, Nieżyczliwi, Niziurskiego, Nowa, Nowym, Np, Oberonem, Oberonowiczem, Obyczajowa, Odgrywają, Odniesienia, Odrzywolskiej, Odrzywołów, Odrzywoły, Okist, Okresu, Oni, Oniryczne, Opat, Opresyjnym, Organizowaniem, Pensjonariuszy, Pesymistyczna, Pierwsza, Pierwszy, Pochodzących, Poddanych, Poddaszu, Podejrzaną, Podstawowej, Pogrzebów, Pogrzebowe, Pogrzebowego, Posiadaniu, Postaci, Postacią, Poszukują, Powieść, Powieści, Powodzi, Późnego, Później, Późniejsze, Pozostają, Półświatka, Prawdopodobnie, PRL, Problemami, Prosperującym, Przeciwną, Przedsiębiorstwa, Przedsiębiorstwo, Przeszłości, Przewijają, Przygodowo, Przyjaciół, Przynajmniej, Przypominającą, Płcią, Ratowniczym, Raz, Redagują, Rejtana, Reprezentatywna, Rodziców, Rodziny, Rolę, Rozgrywa, Rozweselającego, Rysy, Rzeczywistości, Sam, Sceną, Sen, Siebie, Śmierci, Sny, Specjalne, Spedytora, Sporo, Społeczno, Środkowa, Stanowisko, Starającą, Starców, Statku, Stosunkach, Stołówki, Sublokatorem, Światowej, Szczury, Szkole, Szkolną, Szkolnej, Szkolnym, Szkoła, Szkoły, Tajemnica, Tańce, Taniec, Terenie, Tomasz, Tonacja, Trakcie, Trapieni, Trylogii, Trzecią, Twórczości, Tytułem, Tzw, Uciekające, Uczennicą, Uczniów, Udręczeni, Ukazało, Ukryte, Ustalają, Viii, Wniosku, Wojny, Wokół, Woźnym, Wschodu, Wspaniali, Wspomniany, Wśród, Wydana, Wydanie, Wydarzenia, Wywiadówka, Wyżej, Wyłącznie, Wzmianki, Zaczyna, Zajmuje, Zakładem, Zamienia, Zaopatrzenie, Zarówno, Zaś, Zawiera, Zawierają, Znajomych, Znalazły, Znani, Zrozum, Zwanym, Zwariowanym, Zwłaszcza, Zygmunt
Naprzód, Wspaniali!
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 4 Wrzesień 2009
Naprzód, Wspaniali! – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego, wydana w 1971 roku. Pierwsza część tzw. “trylogii odrzywolskiej”, której dalszymi częściami są Awantury kosmiczne i Adelo, zrozum mnie. Czworo rejtaniaków (uczniów szkoły imienia Tadeusza Rejtana w Odrzywołach), noszących tytuł Wspaniałych, postanawia udowodnić, że naprawdę zasługuje na owo zaszczytne miano i zamierza rozwiązać tajemnicę miejscowych piwnic browaru, gdzie od pewnego czasu mają miejsce niepokojące wydarzenia.
Tagi: Adelo, Awantury, Browaru, Czasu, Część, Częściami, Czworo, Dalszymi, Edmunda, Imienia, Kosmiczne, Mają, Miano, Miejsce, Miejscowych, Mnie, Młodzieży, Naprawdę, Naprzód, Naprzód Wspaniali!, Niepokojące, Niziurskiego, Noszących, Odrzywolskiej, Odrzywołach, Owo, Pewnego, Pierwsza, Piwnic, Postanawia, Powieść, Rejtana, Rejtaniaków, Roku, Rozwiązać, Szkoły, Tadeusza, Tajemnicę, Trylogii, Tytuł, Tzw, Uczniów, Udowodnić, Wspaniali, Wspaniałych, Wydana, Wydarzenia, Zamierza, Zaszczytne, Zasługuje, Zrozum
Klub włóczykijów
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 1 Wrzesień 2009
Klub włóczykijów – powieść Edmunda Niziurskiego, opublikowana po raz pierwszy w 1970 roku. Jest luźną kontynuacją powieści Niewiarygodne przygody Marka Piegusa – postacie drugoplanowe z tamtej, są pierwszoplanowymi tu.
Kornel, jeden z głównych bohaterów powieści, dostał poprawkę z geografii i w wakacje musi się uczyć. Tymczasem jego wuj, Dionizy Kiwajłło, archiwariusz, dokonuje odkrycia, które zmusza go do opuszczenia archiwum i wyruszenia w Polskę. Razem z Kornelem, jego kolegą Pirydionem i jego bratem Pirydionem Starszym (Politechnicznym) oraz Joanną, korepetytorką Kornela, wyruszają na poszukiwanie skarbu – pamiątek po powstańcach 1863-go roku. W poszukiwaniach próbują im przeszkodzić dwaj przestępcy: Bogumił Kadryll i Wieńczysław Nieszczególny… Akcja rozgrywa się w Warszawie, Pułtusku, na Kurpiach oraz w Górach Świętokrzyskich, przez co wakacyjna przygoda staje się dla Kornela niezaplanowaną, ale barwną i kształcącą lekcją goegrafii.
Tagi: Akcja, Archiwariusz, Archiwum, Barwna, Bogumił, Bohaterów, Bratem, Dionizy, Dokonuje, Dostał, Drugoplanowe, Dwaj, Edmunda, Geografii, Go, Goegrafii, Górach, Głównych, Im, Jeden, Joanną, Kadryll, Kiwajłło, Klub, Klub włóczykijów, Kolega, Kontynuacją, Korepetytorką, Kornel, Kornela, Kornelem, Kształcącą, Które, Kurpiach, Lekcją, Luźną, Marka, Musi, Nieszczególny, Niewiarygodne, Niezaplanowaną, Niziurskiego, Odkrycia, Opublikowana, Opuszczenia, Pamiątek, Piegusa, Pierwszoplanowymi, Pierwszy, Pirydionem, Politechnicznym, Polskę, Poprawkę, Postacie, Poszukiwaniach, Poszukiwanie, Powieść, Powieści, Powstańcach, Próbują, Przestępcy, Przeszkodzić, Przygoda, Przygody, Pułtusku, Raz, Razem, Roku, Rozgrywa, Skarbu, Staje, Starszym, Świętokrzyskich, Tamtej, Tu, Tymczasem, Uczyć, Wakacje, Wakacyjna, Warszawie, Wieńczysław, Wuj, Wyruszają, Wyruszenia, Włóczykijów, Zmusza
Siódme wtajemniczenie
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 30 Sierpień 2009
Siódme wtajemniczenie – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego, wydana w 1969 roku. Początkowo nosiła tytuł “Twierdza Persil”. Obecnie lektura pierwszej klasy gimnazjum. Uważana jest czasem za najwybitniejsze dzieło w twórczości Niziurskiego, ma charakter powieści inicjacyjnej, która mówi o wyrastaniu ze świata chłopięcych przygód i wchodzeniu w realia dorosłości. Nieco oniryczna powieść ma budowę szkatułkową, z każdą odsłoną zmienia punkt widzenia bohatera. Ma też cechy realizmu magicznego.
Akcja rozgrywa się w fikcyjnym górnośląskim miasteczku górniczym Gnypowice Wielkie. Bohater, nowy uczeń klasy 6B Gustaw Cykorz, musi zdecydować, do której z dwóch dominujących, zwalczających się wzajemnie szkolnych grup: Matusów czy Blokerów, ma dołączyć.
Cykorz jest rodowitym Ślązakiem, ale nie pochodzi z Gnypowic. Jego ojciec, inżynier, podróżuje służbowo po całej Polsce i w związku z tym Gustaw często zmienia szkoły, zmuszony na nowo zaklimatyzować się w każdym miejscu. Szkoła w Gnypowicach jest dla niego szczególnie trudna, ze względu na ciężki charakter większości nauczycieli z “Kowbojką” na czele, oraz ze względu na istnienie dwóch odwiecznie zwalczających się gangów – Matusów (rodowici Ślązacy) i Blokerów (przybysze z innych regionów kraju). Cykorz ostatecznie postanawia dołączyć do Matusów i przechodzi kolejne wtajemniczenia, poznając tajne hasła, kwatery i plany na przyszłość. Odwiecznym marzeniem Matusów jest “Wielki Wander” czyli wyprawa po “Wielkich Jeziorach” (nie jest do końca jasne, czy chodzi o Pojezierze Mazurskie czy o Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie). Sam Gustaw miewa też sny o tematyce kosmicznej, w trakcie których odbywa loty pod komendą Komandora. Podobne sny ma miejscowy alkoholik, Inocynt. W końcu Gustaw, po przejściu serii pięciu wtajemniczeń, zostaje wysłany na wyprawę przeciw Blokerom z zadaniem zdobycia “Twierdzy Persil”. W trakcie wyprawy i w samej “Twierdzy” przeżywa dziwne zdarzenia – dowiaduje się, że istnieje także szóste, a w końcu i siódme wtajemniczenie, które stawiają całą działalność Matusów i Blokerów w zupełnie innym świetle.
Powieść interesująco oddaje klimat Górnego Śląska, w sposób zbliżony do realizmu magicznego: marzenia i sny przenoszą się z pokolenia na pokolenie. Podobnie jak inne dzieła Niziurskiego, w zabawny, bezpretensjonalny sposób Siódme wtajemniczenie pokazuje szkołę oczami ucznia, postrzegającego ją jako miejsce opresyjne. W porównaniu z innymi powieściami Niziurskiego ma najbardziej złożoną konstrukcję – szkatułkowa budowa, z licznymi subnarracjami (w tym sny bohatera).
Tagi: Akcja, Alkoholik, Bezpretensjonalny, Blokerom, Blokerów, Bohater, Bohatera, Budowa, Budowę, Całą, Całej, Cechy, Charakter, Chodzi, Chłopięcych, Ciężki, Cykorz, Czasem, Czele, Często, Czyli, Dominujących, Dorosłości, Dowiaduje, Dołączyć, Dwóch, Działalność, Dzieła, Dzieło, Dziwne, Edmunda, Fikcyjnym, Gangów, Gimnazjum, Gnypowic, Gnypowicach, Gnypowice, Górnego, Górniczym, Górnośląskim, Grup, Gustaw, Hasła, Inicjacyjnej, Inne, Innych, Innym, Innymi, Inocynt, Interesująco, Inżynier, Istnieje, Istnienie, Ją, Jako, Jasne, Jeziora, Jeziorach, Każda, Każdym, Klasy, Klimat, Kolejne, Komandora, Komendą, Końca, Końcu, Konstrukcję, Kosmicznej, Kowbojką, Kraju, Którą, Które, Których, Kwatery, Lekturą, Licznymi, Loty, Magicznego, Marzenia, Marzeniem, Matusów, Mazurskie, Miasteczku, Miejsce, Miejscowy, Miejscu, Miewa, Mówi, Musi, Młodzieży, Najbardziej, Najwybitniejsze, Nauczycieli, Nieco, Niego, Niziurskiego, Nosiła, Nowo, Nowy, Obecnie, Oczami, Odbywa, Oddaje, Odsłoną, Odwiecznie, Odwiecznym, Ojciec, Oniryczna, Opresyjne, Ostatecznie, Persil, Pięciu, Pierwszej, Plany, Pochodzi, Początkowo, Podobne, Podobnie, Podróżuje, Pojezierze, Pokazuje, Pokolenia, Pokolenie, Polsce, Porównaniu, Postanawia, Postrzegającego, Powieść, Powieści, Powieściami, Poznając, Północnoamerykańskie, Przechodzi, Przeciw, Przejściu, Przenoszą, Przeżywa, Przybysze, Przygód, Przyszłość, Punkt, Realia, Realizmu, Regionów, Rodowici, Rodowitym, Roku, Rozgrywa, Sam, Samej, Serii, Siódme, Siódme wtajemniczenie, Śląska, Ślązacy, Ślązakiem, Sny, Sposób, Stawiają, Subnarracjami, Świata, Świetle, Szczególnie, Szkatułkowa, Szkole, Szkolnych, Szkoła, Szkoły, Szóste, Służbowo, Tajne, Także, Tematyce, Też, Trakcie, Trudna, Twierdza, Twierdzy, Twórczości, Tytuł, Uczeń, Ucznia, Uważana, Wander, Wchodzeniu, Widzenia, Większości, Wielki, Wielkich, Wielkie, Wtajemniczeń, Wtajemniczenia, Wtajemniczenie, Wydana, Wyprawa, Wyprawę, Wyprawy, Wyrastaniu, Wysłany, Wzajemnie, Względu, Zabawny, Zadaniem, Zaklimatyzować, Zbliżony, Zdarzenia, Zdecydować, Zdobycia, Zmienia, Zmuszony, Zostaje, Zupełnie, Zwalczających, Związku, Złożoną
Sposób na Alcybiadesa
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 25 Sierpień 2009
Sposób na Alcybiadesa – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego wydana w 1964 roku. Lektura do klasy szóstej szkoły podstawowej. Na jej podstawie nakręcono w 1997 roku serial telewizyjny Sposób na Alcybiadesa (premiera 2005) i fabularny film kinowy Spona (premiera 1998). Jest to jedna z nielicznych powieści Niziurskiego dla młodzieży, w której nie ma wątku sensacyjno-przygodowego, a akcja opiera się wyłącznie na życiu szkolnym.
Książka została wpisana na międzynarodową Listę Honorową IBBY w 1978 roku i zaliczona do Kanonu Książek dla Dzieci i Młodzieży w 2002 roku.
Akcja rozgrywa się w męskiej (dysedukacyjnej) szkole jedenastoletniej im. Lindego w Warszawie. Główni bohaterowie to czterech przyjaciół z klasy VIIIa: Ciamciara (narrator), Zasępa, Słabiszewki “Słaby” i Pędzelkiewicz “Pędzel”. Mając ciągłe problemy ze złymi ocenami, zgnębieni przez grono pedagogiczne, dochodzą do wniosku, że jedynym wyjściem jest zdobycie “sposobu” – są przeświadczeni, że starsze roczniki mają sprawdzone “sposoby” na każdego z nauczycieli. Dzięki zastosowaniu odpowiednich metod mogliby się nie uczyć, a mimo to mieć dobre oceny. Każdy ze sposobów miał być receptą, jak przetrwać cały rok w lenistwie, uzyskując jednocześnie dobre wyniki na świadectwie.
Bohaterowie próbują różnymi metodami (prośby, podstępy) zdobyć “sposoby” na wszystkich belfrów, w końcu decydują się na zakup “sposobu” za pieniądze, ale stać ich tylko na SPONAA, czyli Sposób na Alcybiadesa, który kupują od niejakiego Juliusza Lepkiego zwanego “Szekspirem”, prezesa kółka teatralnego. “Alcybiades” to starszy nauczyciel historii, profesor Misiak, łagodny, miły, który nigdy nie przysparzał uczniom poważniejszych kłopotów, dlatego sposób właśnie na niego był najtańszy. Chłopcy wahali się, czy w ogóle jest potrzebny w wypadku tego nauczyciela. Jednak w rezultacie się zdecydowali, skuszeni perspektywą uzyskania dobrych ocen z przynajmniej jednego przedmiotu.
“SPONAA” sprzedana im przez “Szekspira” polega głównie na tzw. “Wielkim Asocjacyjnym Bluffie”, “zapuszczaniu Węża Morskiego” i doprowadzaniu Alcybiadesa do “dryfu”, tj. luźnej narracji na ciekawe tematy historyczne. Zastosowanie tych metod powoduje, że lekceważony dotąd “Alcybiades” okazuje się świetnym wykładowcą, a klasa ulega fascynacji historią. Kulminacją powieści jest finał – klasa VIIIa zostaje wyznaczona do oprowadzenia po Warszawie wycieczki uczniów z Ełku. W przededniu chłopcy przerażeni perspektywą kompromitacji, dręczeni sennymi koszmarami i wyrzutami sumienia, postanowiają wyjawić Alcybiadesowi że ich zainteresowanie historią było tylko “sposobem”. Profesor przekonuje jednak ich, że posiadają dużą wiedzę historyczną. Oprowadzanie wycieczki okazuje się wielkim sukcesem.
Pointa stawia pytanie, czy za nauczeniem się przez bohaterów historii stoi m.in. cud, SPONAA, czy ich własne, nierozpoznane dotąd umiejętności.
Tagi: Akcja, Alcybiades, Alcybiadesa, Alcybiadesowi, Asocjacyjnym, Belfrów, Bluffie, Bohaterów, Bohaterowie, Było, Cały, Chłopcy, Ciągłe, Ciamciara, Ciekawe, Cud, Czterech, Czyli, Decydują, Dlatego, Dobre, Dobrych, Dochodzą, Doprowadzaniu, Dotąd, Dręczeni, Dryfu, Dużą, Dysedukacyjnej, Dzieci, Dzięki, Edmunda, Ełku, Fabularny, Fascynacji, Film, Finał, Grono, Główni, Głównie, Historia, Historii, Historyczną, Historyczne, Honorową, Ibby, Im, Jedenastoletniej, Jedną, Jednak, Jednego, Jednocześnie, Jedynym, Jej, Juliusza, Kanonu, Każdego, Każdy, Kinowy, Klasa, Klasy, Kompromitacji, Końcu, Koszmarami, Kółka, Książek, Książka, Kulminacją, Kupują, Kłopotów, Lekceważony, Lekturą, Lenistwie, Lepkiego, Lindego, Listę, Luźnej, Mają, Mając, Męskiej, Metod, Metodami, Miał, Mieć, Międzynarodową, Mimo, Misiak, Miły, Mogliby, Morskiego, Młodzieży, Najtańszy, Nakręcono, Narracji, Narrator, Nauczeniem, Nauczyciel, Nauczyciela, Nauczycieli, Niego, Niejakiego, Nielicznych, Nierozpoznane, Nigdy, Niziurskiego, Ocen, Ocenami, Oceny, Odpowiednich, Ogóle, Okazuje, Opiera, Oprowadzanie, Oprowadzenia, Pedagogiczne, Pędzel, Pędzelkiewicz, Perspektywą, Pieniądze, Podstawie, Podstawowej, Podstępy, Pointa, Polega, Posiadają, Postanowiają, Potrzebny, Poważniejszych, Powieść, Powieści, Powoduje, Premiera, Prezesa, Problemy, Próbują, Profesor, Prośby, Przededniu, Przedmiotu, Przekonuje, Przerażeni, Przeświadczeni, Przetrwać, Przygodowego, Przyjaciół, Przynajmniej, Przysparzał, Pytanie, Receptą, Rezultacie, Roczniki, Rok, Roku, Rozgrywa, Różnymi, Sennymi, Sensacyjno, Serial, Skuszeni, Spona, Sponaa, Sposób, Sposób na Alcybiadesa, Sposobem, Sposobów, Sposobu, Sposoby, Sprawdzone, Sprzedana, Stać, Starsze, Starszy, Stawia, Stoi, Sukcesem, Sumienia, Świadectwie, Świetnym, Szekspira, Szekspirem, Szkole, Szkolnym, Szkoły, Szóstej, Słabiszewki, Słaby, Teatralnego, Telewizyjny, Tematy, Tj, Tych, Tylko, Tzw, Uczniom, Uczniów, Uczyć, Ulega, Umiejętności, Uzyskania, Uzyskując, Viiia, Wahali, Warszawie, Wątku, Węża, Wiedzę, Wielkim, Wniosku, Wpisana, Wszystkich, Wycieczki, Wydana, Wyjawić, Wyjściem, Wykładowcą, Wyniki, Wypadku, Wyrzutami, Wyznaczona, Wyłącznie, Własne, Właśnie, Zainteresowanie, Zakup, Zaliczona, Zapuszczaniu, Zasępa, Zastosowanie, Zastosowaniu, Zdecydowali, Zdobyć, Zdobycie, Zgnębieni, Zostaje, Została, Zwanego, Życiu, Złymi, Łagodny
Awantura w Niekłaju
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 20 Sierpień 2009
Awantura w Niekłaju – powieść przygodowa dla młodzieży autorstwa Edmunda Niziurskiego, wydana w 1962. Akcja rozgrywa się około 1960 w fikcyjnym miasteczku Niekłaj. Jego lokalizacja nie jest bliżej określona, ale z luźnych aluzji w tekście można się domyślić, że znajduje się ono na Kielecczyźnie. Bohaterami są uczniowie szkoły podstawowej, którzy podzieleni na kilka band, rywalizują o kontrolę nad “Starym Ogrodem”, w rzeczywistości zapuszczonym parkiem przy fabryce.
Akcja rozgrywa się latem, w lipcu, w przededniu Święta 22 lipca, podczas którego ma być wystawiona inscenizacja bitwy pod Grunwaldem. Bohaterowie, uczniowie szkoły podstawowej, przedpołudniami w ramach półkolonii biorą udział w próbach inscenizacji, a w wolnym czasie penetrują Stary Ogród, walcząc między sobą o kontrolę nad nim. “Piratów” szczególnie motywuje plotka, jakoby na terenie Ogrodu ukryty był “skarb Szwajsa” – skrzynie ze złotem zakopane pod koniec wojny przez niemieckiego właściciela fabryki. Jednocześnie wiceadmirał (zastępca wodza) “Piratów” Michał, przywódca “Kolonistów” Andrzej Kszyk i przywódczyni “Zielonych Jaszczurek” Anka Ankwicz dochodzą do wniosku, że wokół fabryki dzieją się niepokojące rzeczy – jakaś banda usiłuje wykraść pilnie strzeżony wynalazek “silnik beztłokowy”. Ponieważ dorośli nie wierzą w ich ostrzeżenia, postanawiają działać na własną rękę i ponad “podziałami plemiennymi” i zdemaskować szajkę.
Powieść jest dość reprezentatywna dla wczesnego okresu twórczości Niziurskiego. Narracja jest w dużym stopniu prowadzona oczami chłopców i oddaje ich wyobrażenia i wiedzę o świecie. Powieść przedstawia klimat małego miasteczka środkowej Polski w epoce gomułkowskiej, które zostaje wciągnięte w rytm powolnych, ale nieubłaganych przemian. Niziurski w znacznym stopniu sympatyzuje z odchodzącym światem drobnomieszczaństwa, tradycji rzemieślniczych, lokalnych legend np. związanych z “Bosmanem” Reją, miejscową barwną postacią marynarza, który za młodu pływał na statkach z Gdyni i przeżył niebezpieczne przygody na Karaibach. Reprezentujący miejscową, zakorzenioną społeczność “Piraci” są odmalowani z dużą dozą sympatii, a rzeczywistość jest przedstawiana ich oczami, mimo że ich działania są “obiektywnie reakcyjne”, a motywy działań często niskie (chciwość). Natomiast wódz “Kolonistów” Andrzej Kszyk, syn komunistycznego działacza, jest postacią lekko karykaturalną.
W Awanturze w Niekłaju można tez dopatrzyć się zakamuflowanych aluzji politycznych. W epizodzie rozgrywającym się na zamieszkanej przez emerytów ulicy Zapłotkowej, Zenon (nota bene postać o przewadze cech negatywnych) mówi z zadumą o biednych emerytach z tej uliczki, że “nie ma już tego kraju, gdzie chcieliby wyjechać” – najprawdopodobniej ma na myśli Polskę międzywojenną.
Powieść opiera się na podobnym schemacie fabularnym, co Chłopcy z Placu Broni Ferenca Molnára. Dwie chłopięce bandy walczą o kontrolę nad terytorium. Nazwy band są inspirowane współczesną kulturą masową i polityką, chłopcy chcą naśladować bohaterów walczących w słusznej sprawie. U Molnára inspiracją była Wiosna Ludów i włoskie Risorgimento, u Niziurskiego jest to dekolonizacja Afryki i kosmonautyka. Podobnie jak “Plac Broni”, tak samo “Stary Ogród” w zakończeniu powieści przestaje istnieć – ma zostać zagospodarowany i straci romantykę. Zakończenie Awantury jest jednak o wiele bardziej pogodne.
W Awanturze pojawiają się też elementy powtarzane w późniejszej twórczości Niziurskiego – np. postać Światka Dauera, który wędruje po Polsce z ojcem w ślad za “wielkimi budowami socjalizmu”, znajdzie później rozwinięcie w głównym bohaterze powieści Siódme wtajemniczenie.
W Awanturze w Niekłaju jest stosunkowo mało humoru słownego charakterystycznego dla Niziurskiego, niewiele jest np. groteskowo brzmiących nazwisk. Nazwisko Anki Ankwicz jest jednak nazwiskiem historycznym, prawdopodobnie zapożyczonym od jednego z przywódców Targowicy, Józefa Ankwicza, powieszonego podczas insurekcji kościuszkowskiej. Do Awantury w Niekłaju nawiązuje kilka opowiadań Niziurskiego, zamieszczonych w zbiorach Trzynasty występek oraz Jutro klasówka. Akcja ich rozgrywa się w tym samym miasteczku, choć jak wynika z fabuły, około roku później. Bohaterami są częściowo te same postacie.
Tagi: Afryki, Akcja, Aluzji, Andrzej, Anka, Anki, Ankwicz, Ankwicza, Autorstwa, Awantura, Awantura w Niekłaju, Awantury, Awanturze, Band, Bandą, Bandy, Bardziej, Barwna, Bene, Beztłokowy, Biednych, Biorą, Bitwy, Bliżej, Bohaterami, Bohaterów, Bohaterowie, Bohaterze, Bosmanem, Broni, Brzmiących, Budowami, Była, Cech, Charakterystycznego, Chcą, Chcieliby, Chciwość, Choć, Chłopców, Chłopcy, Chłopięce, Czasie, Częściowo, Często, Dauera, Dekolonizacja, Dochodzą, Domyślić, Dopatrzyć, Dorośli, Dość, Dozą, Drobnomieszczaństwa, Dużą, Dużym, Dwie, Działać, Działacza, Działań, Działania, Dzieją, Edmunda, Elementy, Emerytach, Emerytów, Epizodzie, Epoce, Fabryce, Fabryki, Fabularnym, Fabuły, Ferenca, Fikcyjnym, Gdyni, Gomułkowskiej, Groteskowo, Grunwaldem, Głównym, Historycznym, Humoru, Inscenizacja, Inscenizacji, Inspiracja, Inspirowane, Insurekcji, Istnieć, Jakaś, Jakoby, Jaszczurek, Jednak, Jednego, Jednocześnie, Józefa, Jutro, Karaibach, Karykaturalną, Kielecczyźnie, Kilka, Klasówka, Klimat, Kolonistów, Komunistycznego, Koniec, Kontrolę, Kościuszkowskiej, Kosmonautyka, Kraju, Kszyk, Które, Którego, Kultura, Latem, Legend, Lekko, Lipca, Lipcu, Lokalizacja, Lokalnych, Ludów, Luźnych, Marynarza, Masową, Małego, Mało, Miasteczka, Miasteczku, Michał, Między, Międzywojenną, Miejscową, Mimo, Motywuje, Motywy, Mówi, Można, Myśli, Młodu, Młodzieży, Najprawdopodobniej, Narracja, Naśladować, Natomiast, Nawiązuje, Nazwisk, Nazwiskiem, Nazwisko, Nazwy, Negatywnych, Niebezpieczne, Niekłaj, Niekłaju, Niemieckiego, Niepokojące, Nieubłaganych, Niewiele, Nim, Niskie, Niziurski, Niziurskiego, Nota, Np, Obiektywnie, Oczami, Odchodzącym, Oddaje, Odmalowani, Ogród, Ogrodem, Ogrodu, Ojcem, Określona, Okresu, Opiera, Opowiadań, Ostrzeżenia, Parkiem, Penetrują, Pilnie, Piraci, Piratów, Plac, Placu, Plemiennymi, Plotka, Podobnie, Podobnym, Podstawowej, Podziałami, Podzieleni, Pogodne, Pojawiają, Politycznych, Polityką, Polsce, Polskę, Polski, Ponad, Ponieważ, Postać, Postacią, Postacie, Postanawiają, Powieść, Powieści, Powieszonego, Powolnych, Powtarzane, Później, Późniejszej, Półkolonii, Prawdopodobnie, Próbach, Prowadzona, Przededniu, Przedpołudniami, Przedstawia, Przedstawiana, Przemian, Przestaje, Przewadze, Przeżył, Przygodowa, Przygody, Przywódca, Przywódców, Przywódczyni, Pływał, Ramach, Reakcyjne, Reją, Rękę, Reprezentatywna, Reprezentujący, Risorgimento, Roku, Romantykę, Rozgrywa, Rozgrywającym, Rozwinięcie, Rytm, Rywalizują, Rzeczy, Rzeczywistość, Rzeczywistości, Rzemieślniczych, Same, Samo, Samym, Schemacie, Silnik, Siódme, Skarb, Skrzynie, Ślad, Sobą, Socjalizmu, Społeczność, Sprawie, Środkowej, Stary, Starym, Statkach, Stopniu, Stosunkowo, Straci, Strzeżony, Światem, Światka, Świecie, Święta, Sympatii, Sympatyzuje, Syn, Szajkę, Szczególnie, Szkoły, Szwajsa, Słownego, Słusznej, Targowicy, Te, Tekście, Terenie, Terytorium, Też, Tradycji, Trzynasty, Twórczości, Uczniowie, Udział, Ukryty, Ulicy, Uliczki, Usiłuje, Walczą, Walcząc, Walczących, Wciągnięte, Wczesnego, Wędruje, Wiceadmirał, Wiedzę, Wiele, Wielkimi, Wierzą, Wiosna, Wniosku, Wódz, Wodza, Wojny, Wokół, Wolnym, Współczesną, Wtajemniczenie, Wydana, Wyjechać, Wykraść, Wynalazek, Wynika, Wyobrażenia, Wystawiona, Występek, Właściciela, Własną, Włoskie, Zaduma, Zagospodarowany, Zakamuflowanych, Zakończenie, Zakończeniu, Zakopane, Zakorzenioną, Zamieszczonych, Zamieszkanej, Zapożyczonym, Zapuszczonym, Zapłotkowej, Zastępca, Zbiorach, Zdemaskować, Zenon, Zielonych, Znacznym, Znajduje, Znajdzie, Zostać, Zostaje, Związanych, Złotem
Niewiarygodne przygody Marka Piegusa
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 10 Sierpień 2009
Niewiarygodne przygody Marka Piegusa – wydana w 1959 powieść przygodowo-humorystyczna dla dzieci i młodzieży autorstwa Edmunda Niziurskiego.
Ze względu na walory rozrywkowe, potoczystą akcję i absurdalne poczucie humoru powieść szybko zdobyła wśród czytelników dużą popularność. W efekcie w 1966 powstał oparty na jej motywach serial telewizyjny.
Powieść jest napisana w formie relacji narratora ze spotkań z tytułowym Markiem Piegusem. Opowiada o trzynastoletnim chłopcu, mieszkającym w Warszawie na Żoliborzu, którego prześladuje nieustanny pech. Każda podejmowana przez niego czynność, nawet najprostsza, kończy się niewiarygodnymi komplikacjami. Ostatecznie zostaje uprowadzony przez gang złoczyńców, a jego odbicia podejmuje się drużyna harcerska o specjalności detektywistycznej, dowodzona przez niejakiego Teodora.
Powieść cechuje się wartką akcją, niebanalną fabułą oraz humorem sytuacyjnym i słownym, którego przykładem są imiona i nazwiska bohaterów (np. przestępca Wieńczysław Nieszczególny, muzyk Cezary Cedur, Chryzostom Cherlawy, Albert Flasz, Idelfons Stułbia, Nudys itp.). Świat przedstawiony zawiera liczne elementy nierzeczywiste, nie mogące występować w realiach PRL-u lat gomułkowskich – np. prywatny detektyw, drużyna harcerska o specjalności detektywistycznej, podziemna kwatera gangsterów pod jednym z warszawskich kościołów, itp. Z drugiej strony realia powieściowe są celnymi i zjadliwymi aluzjami do prawdziwych problemów trapiących polskie społeczeństwo w dobie Gomułki, zwłaszcza braku mieszkań – część przygód Marka osnuta jest wokół zjawiska sublokatorów, dokwaterowanych do rodzinnego mieszkania.
Tagi: Absurdalne, Akcja, Akcję, Albert, Aluzjami, Autorstwa, Bohaterów, Braku, Cechuje, Cedur, Celnymi, Cezary, Cherlawy, Chryzostom, Chłopcu, Część, Czynność, Czytelników, Detektyw, Detektywistycznej, Dobie, Dokwaterowanych, Dowodzona, Drugiej, Drużyna, Dużą, Dzieci, Edmunda, Efekcie, Elementy, Fabuła, Flasz, Formie, Gang, Gangsterów, Gomułki, Gomułkowskich, Harcerska, Humorem, Humoru, Humorystyczna, Idelfons, Imiona, Jednym, Jej, Każda, Komplikacjami, Kończy, Kościołów, Którego, Kwatera, Lat, Liczne, Marka, Markiem, Mieszkającym, Mieszkań, Mieszkania, Mogące, Motywach, Muzyk, Młodzieży, Najprostsza, Napisana, Narratora, Nawet, Nazwiska, Niebanalną, Niego, Niejakiego, Nierzeczywiste, Nieszczególny, Nieustanny, Niewiarygodne, Niewiarygodne przygody Marka Piegusa, Niewiarygodnymi, Niziurskiego, Np, Nudys, Odbicia, Oparty, Opowiada, Osnuta, Ostatecznie, Pech, Piegusa, Piegusem, Poczucie, Podejmowana, Podejmuje, Podziemna, Polskie, Popularność, Potoczystą, Powieść, Powieściowe, Powstał, Prawdziwych, PRL, Problemów, Prywatny, Przedstawiony, Prześladuje, Przestępca, Przygód, Przygodowo, Przygody, Przykładem, Realia, Realiach, Relacji, Rodzinnego, Rozrywkowe, Serial, Specjalności, Spotkań, Społeczeństwo, Strony, Stułbia, Sublokatorów, Świat, Sytuacyjnym, Szybko, Słownym, Telewizyjny, Teodora, Trapiących, Trzynastoletnim, Tytułowym, Uprowadzony, Walory, Warszawie, Warszawskich, Wartką, Wieńczysław, Wokół, Wśród, Wydana, Występować, Względu, Zawiera, Zdobyła, Zjadliwymi, Zjawiska, Żoliborzu, Zostaje, Zwłaszcza, Złoczyńców
