Księga urwisów – powieść przygodowa dla młodzieży autorstwa Edmunda Niziurskiego, wydana po raz pierwszy w 1954.
Akcja powieści rozgrywa się w czasach wczesnej PRL w wiosce na Kielecczyźnie. Bohaterami są uczniowie klasy szóstej szkoły podstawowej w Wilczkowie: Wiktor Stopa (miejscowy chłopak, półsierota), Karlik Rudniok (syn inżyniera górnictwa ze Śląska) i inni. Przeżywają oni serię niebezpiecznych przygód, których podłożem jest działalność w Wilczkowie dywersanta, zamierzającego zniszczyć kopalnię miedzi oraz walka o kolektywizację rolnictwa.
Księga urwisów została wydana pod koniec okresu stalinowskiego, w momencie gdy pojawiały się pierwsze, bardzo nieśmiałe odznaki odwilży. Z jednej strony w dużym stopniu przepojona jest propagandą typową dla okresu stalinowskiego: kolektywizacja rolnictwa jest pokazana jako proces pozytywny, pozytywnymi bohaterami (drugoplanowymi) są działacz ZMP Gondera i oficer UB Bolesławiec. Lider sprzeciwiających się kolektywizacji chłopów został przedstawiony jako postać zdecydowanie antypatyczna, a pod koniec utworu okazuje się, że jego syn jest złodziejem, który w dodatku dostarczał wyposażenie zachodnim dywersantom. W pozytywnym świetle przedstawione są starania o utworzenie w Wilczkowie spółdzielni rolniczej oraz drużyny harcerskiej (OH ZMP), jak również działania głównych bohaterów w celu zdemaskowania “szpiegów”.
Z drugiej jednak strony Niziurski właśnie Księgą urwisów jako jeden z pierwszych potrafił przeciwstawić się schematom realizmu socjalistycznego w literaturze dla młodzieży. Bohaterami są realistycznie przedstawieni chłopcy, którzy wdają się w bójki między sobą, mają skłonności do wygłupów i łobuzerskich kawałów, na ogół źle się uczą, są jednak pokazani z sympatią. Stosunki międzyludzkie w klasie, szkole i wiosce są odmalowane w sposób bardzo realistyczny, a akcja jest dynamiczna i dobrze skonstruowana.
Niziurski za Księgę urwisów otrzymał w 1955 roku Nagrodę Prezesa Rady Ministrów. Na jej podstawie w 1954 roku został zrealizowany film pt. Tajemnica dzikiego szybu. Zdjęcia kręcono w miejscu dawnych prac wydobywczych na Miedziance oraz na terenie Szkoły Podstawowej w Zajączkowie.
Tagi: Akcja, Antypatyczna, Autorstwa, Bardzo, Bohaterami, Bohaterów, Bójki, Bolesławiec, Celu, Chłopak, Chłopcy, Chłopów, Czasach, Dawnych, Dobrze, Dodatku, Dostarczał, Drugiej, Drugoplanowymi, Drużyny, Dużym, Dynamiczną, Dywersanta, Dywersantom, Działacz, Działalność, Działania, Dzikiego, Edmunda, Film, Gdy, Gondera, Górnictwa, Głównych, Harcerskiej, Inni, Inżyniera, Jako, Jeden, Jednak, Jednej, Jej, Karlik, Kawałów, Kielecczyźnie, Klasie, Klasy, Kolektywizacja, Kolektywizację, Kolektywizacji, Koniec, Kopalnię, Kręcono, Księga, Księga Urwisów, Księgę, Których, Lider, Literaturze, Mają, Miedzi, Miedziance, Między, Międzyludzkie, Miejscowy, Miejscu, Ministrów, Momencie, Młodzieży, Nagrodę, Niebezpiecznych, Nieśmiałe, Niziurski, Niziurskiego, Odmalowane, Odwilży, Odznaki, Oficer, Ogół, Oh, Okazuje, Okresu, Oni, Otrzymał, Pierwsze, Pierwszy, Pierwszych, Podstawie, Podstawowej, Podłożem, Pojawiały, Pokazana, Pokazani, Postać, Potrafił, Powieść, Powieści, Pozytywny, Pozytywnym, Pozytywnymi, Półsierota, Prac, Prezesa, PRL, Proces, Propaganda, Przeciwstawić, Przedstawieni, Przedstawione, Przedstawiony, Przepojona, Przeżywają, Przygód, Przygodowa, Rady, Raz, Realistycznie, Realistyczny, Realizmu, Roku, Rolnictwa, Rolniczej, Również, Rozgrywa, Rudniok, Schematom, Serię, Skonstruowana, Skłonności, Śląska, Sobą, Socjalistycznego, Sposób, Spółdzielni, Sprzeciwiających, Stalinowskiego, Starania, Stopa, Stopniu, Stosunki, Strony, Świetle, Sympatią, Syn, Szkole, Szkoły, Szóstej, Szpiegów, Szybu, Tajemnica, Terenie, Typową, Ub, Uczą, Uczniowie, Urwisów, Utworu, Utworzenie, Walka, Wczesnej, Wdają, Wiktor, Wilczkowie, Wiosce, Wydana, Wydobywczych, Wygłupów, Wyposażenie, Właśnie, Zachodnim, Zajączkowie, Zamierzającego, Zdecydowanie, Zdemaskowania, Zdjęcia, Źle, Zmp, Zniszczyć, Został, Została, Zrealizowany, Złodziejem, Łobuzerskich
Mort, to humorystyczna powieść fantasy Terry Pratchetta, wydana w 1987 r. W Polsce ukazała się w 1996 r. Jest to czwarta część długiego cyklu Świat Dysku, i pierwsza zaliczana do podcyklu o Śmierci.
Mort, a właściwie Mortimer – to chłopak z biednej rodziny, charakteryzujący się tym, że za dużo myśli. Ponieważ “na wiosce” nie ma miejsca dla myślących głupców (ale złym chłopakiem nie jest, nie…) ojciec postanawia go oddać w termin. Oddaje go, trzeba trafu, Śmierci…
Oczywiście praktyka w tak starym zawodzie to ogromna szansa, ale jednocześnie niezwykle ciężkie brzemię odpowiedzialności… Szczególnie, że przyjdzie czas, gdy Mort będzie musiał zastąpić swojego mistrza.
Tagi: Bieda, Brzemię, Charakterystyka, Chłopak, Cykl, Czas, Część, Długość, Fantasy, Głupiec, Humor, Miejsce, Mistrz, Mort, Myślenie, Odpowiedzialność, Ojciec, Polska, Powieść, Praktyka, Pratchett, Rodzina, Śmierć, Starość, Świat, Szansa, Termin, Wiek, Wioska, Zawód, Zło
