Wpisy oznaczone ‘Gdy’
Księga Urwisów
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 5 Sierpień 2009
Księga urwisów – powieść przygodowa dla młodzieży autorstwa Edmunda Niziurskiego, wydana po raz pierwszy w 1954.
Akcja powieści rozgrywa się w czasach wczesnej PRL w wiosce na Kielecczyźnie. Bohaterami są uczniowie klasy szóstej szkoły podstawowej w Wilczkowie: Wiktor Stopa (miejscowy chłopak, półsierota), Karlik Rudniok (syn inżyniera górnictwa ze Śląska) i inni. Przeżywają oni serię niebezpiecznych przygód, których podłożem jest działalność w Wilczkowie dywersanta, zamierzającego zniszczyć kopalnię miedzi oraz walka o kolektywizację rolnictwa.
Księga urwisów została wydana pod koniec okresu stalinowskiego, w momencie gdy pojawiały się pierwsze, bardzo nieśmiałe odznaki odwilży. Z jednej strony w dużym stopniu przepojona jest propagandą typową dla okresu stalinowskiego: kolektywizacja rolnictwa jest pokazana jako proces pozytywny, pozytywnymi bohaterami (drugoplanowymi) są działacz ZMP Gondera i oficer UB Bolesławiec. Lider sprzeciwiających się kolektywizacji chłopów został przedstawiony jako postać zdecydowanie antypatyczna, a pod koniec utworu okazuje się, że jego syn jest złodziejem, który w dodatku dostarczał wyposażenie zachodnim dywersantom. W pozytywnym świetle przedstawione są starania o utworzenie w Wilczkowie spółdzielni rolniczej oraz drużyny harcerskiej (OH ZMP), jak również działania głównych bohaterów w celu zdemaskowania “szpiegów”.
Z drugiej jednak strony Niziurski właśnie Księgą urwisów jako jeden z pierwszych potrafił przeciwstawić się schematom realizmu socjalistycznego w literaturze dla młodzieży. Bohaterami są realistycznie przedstawieni chłopcy, którzy wdają się w bójki między sobą, mają skłonności do wygłupów i łobuzerskich kawałów, na ogół źle się uczą, są jednak pokazani z sympatią. Stosunki międzyludzkie w klasie, szkole i wiosce są odmalowane w sposób bardzo realistyczny, a akcja jest dynamiczna i dobrze skonstruowana.
Niziurski za Księgę urwisów otrzymał w 1955 roku Nagrodę Prezesa Rady Ministrów. Na jej podstawie w 1954 roku został zrealizowany film pt. Tajemnica dzikiego szybu. Zdjęcia kręcono w miejscu dawnych prac wydobywczych na Miedziance oraz na terenie Szkoły Podstawowej w Zajączkowie.
Tagi: Akcja, Antypatyczna, Autorstwa, Bardzo, Bohaterami, Bohaterów, Bójki, Bolesławiec, Celu, Chłopak, Chłopcy, Chłopów, Czasach, Dawnych, Dobrze, Dodatku, Dostarczał, Drugiej, Drugoplanowymi, Drużyny, Dużym, Dynamiczną, Dywersanta, Dywersantom, Działacz, Działalność, Działania, Dzikiego, Edmunda, Film, Gdy, Gondera, Górnictwa, Głównych, Harcerskiej, Inni, Inżyniera, Jako, Jeden, Jednak, Jednej, Jej, Karlik, Kawałów, Kielecczyźnie, Klasie, Klasy, Kolektywizacja, Kolektywizację, Kolektywizacji, Koniec, Kopalnię, Kręcono, Księga, Księga Urwisów, Księgę, Których, Lider, Literaturze, Mają, Miedzi, Miedziance, Między, Międzyludzkie, Miejscowy, Miejscu, Ministrów, Momencie, Młodzieży, Nagrodę, Niebezpiecznych, Nieśmiałe, Niziurski, Niziurskiego, Odmalowane, Odwilży, Odznaki, Oficer, Ogół, Oh, Okazuje, Okresu, Oni, Otrzymał, Pierwsze, Pierwszy, Pierwszych, Podstawie, Podstawowej, Podłożem, Pojawiały, Pokazana, Pokazani, Postać, Potrafił, Powieść, Powieści, Pozytywny, Pozytywnym, Pozytywnymi, Półsierota, Prac, Prezesa, PRL, Proces, Propaganda, Przeciwstawić, Przedstawieni, Przedstawione, Przedstawiony, Przepojona, Przeżywają, Przygód, Przygodowa, Rady, Raz, Realistycznie, Realistyczny, Realizmu, Roku, Rolnictwa, Rolniczej, Również, Rozgrywa, Rudniok, Schematom, Serię, Skonstruowana, Skłonności, Śląska, Sobą, Socjalistycznego, Sposób, Spółdzielni, Sprzeciwiających, Stalinowskiego, Starania, Stopa, Stopniu, Stosunki, Strony, Świetle, Sympatią, Syn, Szkole, Szkoły, Szóstej, Szpiegów, Szybu, Tajemnica, Terenie, Typową, Ub, Uczą, Uczniowie, Urwisów, Utworu, Utworzenie, Walka, Wczesnej, Wdają, Wiktor, Wilczkowie, Wiosce, Wydana, Wydobywczych, Wygłupów, Wyposażenie, Właśnie, Zachodnim, Zajączkowie, Zamierzającego, Zdecydowanie, Zdemaskowania, Zdjęcia, Źle, Zmp, Zniszczyć, Został, Została, Zrealizowany, Złodziejem, Łobuzerskich
Pozwolenie na przywóz lwa
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Nienacki, Opis, Pan Samochodzik dnia 20 Czerwiec 2009
Pozwolenie na przywóz lwa (w późniejszych wydaniach Pierwsza przygoda Pana Samochodzika) – powieść dla młodzieży autorstwa Zbigniewa Nienackiego, wydana po raz pierwszy w roku 1961. Wraz z powieściami Skarb Atanaryka i Uroczysko została przez autora zaliczona jako prequel do cyklu Pan Samochodzik, opisującego przygody Tomasza, detektywa-amatora noszącego to przezwisko.
Chociaż powieść “Pozwolenie na przywóz lwa” wydano rok po “Skarbie Atanaryka”, to niewątpliwie jej akcja toczy się wcześniej. Wynika to z wzmianki zawartej w “Skarbie Atanaryka”, w której narrator porównuje jedną z bohaterek do “aniołów na obrazie Rublowa, którym zachwycałem się niedawno w Zagorsku, w Troicko-Siergiejewskiej Ławrze”.
Gdy pod koniec życia Zbigniew Nienacki, wraz z wydawnictwem Warmia, włączył do serii Pan Samochodzik wcześniejsze powieści o Tomaszu, pierwotnie nie wzięto pod uwagę Pozwolenia…. Decyzja o tym zapadła dopiero po oddaniu do druku pierwszych tomów, dlatego tom ten nosi w “czarnej serii” numer “zero”. Zmieniono też wtedy tytuł powieści.
W roku 1958 Nienacki opublikował w łódzkich “Odgłosach” cykl reportaży. Powieść jest zbeletryzowaną wersją opisanego w reportażu dochodzenia autora na ten temat.
Tomasz, młody dziennikarz, trafia na informację, że do załogi mieszczącego się nad Amurem, na dalekiej Syberii, rosyjskiego grodu Ałbazin w XVII wieku wysłano list “napisany w języku mandżurskim, mongolskim i polskim”. Sprawa ta nie daje mu spokoju i Tomasz postanawia wyruszyć na Syberię, aby wyjaśnić polskie wpływy w czasach podbijania Syberii przez Rosjan. Po skomplikowanych przygotowaniach i uzyskaniu funduszy oraz absurdalnych, lecz niezbędnych pozwoleń (porównanych do tytułowego “pozwolenia na przywóz lwa”), udaje się do Związku Radzieckiego. Po krótkim pobycie w Moskwie w hotelu “Ukraina”, Tomasz przez Omsk i Chabarowsk dociera w miejsce, gdzie istniał niegdyś Ałbazin. Bohater zwiedza Syberię, a po prześledzeniu perypetii polskiego oficera z XVII wieku, wraca do Polski, gdzie udaje mu się jeszcze rozwiązać zagadkę kryminalną.
Tagi: Absurdalnych, Aby, Akcja, Amatora, Amurem, Aniołów, Atanaryka, Autora, Autorstwa, Ałbazin, Bohater, Bohaterek, Chabarowsk, Chociaż, Cykl, Cyklu, Czarnej, Czasach, Daje, Dalekiej, Decyzja, Detektywa, Dla, Dlatego, Do, Dochodzenia, Dociera, Dopiero, Druku, Dziennikarz, Funduszy, Gdy, Gdzie, Grodu, Hotelu, Informację, Istniał, Jako, Jedną, Jej, Jest, Jeszcze, Języku, Koniec, Krótkim, Kryminalną, Której, Którym, Lecz, List, Lwa, Mandżurskim, Miejsce, Mieszczącego, Mongolskim, Moskwie, Mu, Młody, Młodzieży, Na, Nad, Napisany, Narrator, Nie, Niedawno, Niegdyś, Nienacki, Nienackiego, Niewątpliwie, Niezbędnych, Nosi, Noszącego, Numer, Obrazie, Oddaniu, Odgłosach, Oficera, Omsk, Opisanego, Opisującego, Opublikował, Oraz, Pan, Pana, Perypetii, Pierwotnie, Pierwsza, Pierwszy, Pierwszych, Po, Pobycie, Pod, Podbijania, Polski, Polskie, Polskiego, Polskim, Porównanych, Porównuje, Postanawia, Powieść, Powieści, Powieściami, Późniejszych, Pozwoleń, Pozwolenia, Pozwolenie, Pozwolenie na przywóz lwa, Prequel, Prześledzeniu, Przez, Przezwisko, Przygoda, Przygody, Przygotowaniach, Przywóz, Radzieckiego, Raz, Reportażu, Reportaży, Rok, Roku, Rosjan, Rosyjskiego, Rozwiązać, Rublowa, Samochodzik, Samochodzika, Serii, Się, Siergiejewskiej, Skarb, Skarbie, Skomplikowanych, Spokoju, Sprawa, Syberię, Syberii, Ta, Temat, Ten, Też, To, Toczy, Tom, Tomasz, Tomasza, Tomaszu, Tomów, Trafia, Troicko, Tym, Tytuł, Tytułowego, Udaje, Ukraina, Uroczysko, Uwagę, Uzyskaniu, Warmia, Wcześniej, Wcześniejsze, Wersją, Wieku, Wpływy, Wraca, Wraz, Wtedy, Wydana, Wydaniach, Wydano, Wydawnictwem, Wyjaśnić, Wynika, Wyruszyć, Wysłano, Wzięto, Wzmianki, Włączył, Xvii, Zachwycałem, Zagadkę, Zagorsku, Zaliczona, Zapadła, Zawartej, Załogi, Zbeletryzowaną, Zbigniew, Zbigniewa, Że, Zero, Zmieniono, Została, Związku, Zwiedza, Życia, Ławrze, Łódzkich
