Wpisy oznaczone ‘Kraju’
Sobowtór profesora Rawy
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Opis, Szklarski dnia 16 Październik 2009
Sobowtór profesora Rawy – powieść napisana przez polskiego autora Alfreda Szklarskiego w 1963 roku.
Akcja książki dzieje się w PRL-u. Znany wynalazca, wyjeżdża z kraju pozostawiając w domu tylko syna Andrzeja wraz z robotem, który przypomina wynalazcę. Wtedy pojawiają się złodzieje, którzy korzystając z nieobecności profesora chcą wykraść plany z jego laboratorium.
Tagi: Akcja, Alfreda, Andrzeja, Autora, Chcą, Domu, Dzieje, Korzystając, Kraju, Książki, Laboratorium, Napisana, Nieobecności, Plany, Pojawiają, Polskiego, Powieść, Pozostawiając, PRL, Profesora, Przypomina, Rawy, Robotem, Roku, Sobowtór, Sobowtór profesora Rawy, Syna, Szklarskiego, Tylko, Wyjeżdża, Wykraść, Wynalazca, Wynalazcę, Znany, Złodzieje
Tomek Wilmowski
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Postać, Szklarski dnia 23 Wrzesień 2009
Tomasz Wilmowski (ur. w 1888 r. w Warszawie) – postać fikcyjna, bohater serii książkowej Alfreda Szklarskiego.
Tomek Wilmowski żyje na przełomie XIX i XX wieku. Urodzony najprawdopodobniej w 1888 roku. Poznajemy go w 1902 jako młodego chłopca, który wychowuje się w Warszawie u wujostwa Karskich. Ojciec Tomka, Andrzej, spiskował przeciwko carowi i musiał uciekać z kraju. Wkrótce po jego wyjeździe umarła matka chłopca. Tomek był bardzo ciekawym i spragnionym życia chłopcem. Dobrze się uczył, lecz nie był prymusem tylko dlatego, iż w zrusyfikowanej szkole wykładana była historia Rosji. Tomek jako młody patriota chciał zasłużyć się Polsce nie mówił z kolegami po rosyjsku, lecz po polsku – jak przystało na Polaka i znał prawdziwą historię Polski dzięki swojej matce. Jego ulubionym przedmiotem była geografia. Największym marzeniem Tomka było spotkać znowu swojego ojca.
Pewnego dnia do domu Karskich przybył Jan Smuga – przyjaciel Andrzeja Wilmowskiego. Zabrał on ze sobą chłopca i doprowadził do jego spotkania z ojcem. Okazało się, że Andrzej Wilmowski był łowcą dzikich zwierząt i dużo podróżował, pracując dla niemieckiego handlarza zwierząt Hagenbecka (postać autentyczna). Tomek, na swoją pierwszą wyprawę udał się do Australii. Podczas podróży poznał bosmana Tadeusza Nowickiego, który też pochodził z Warszawy i zaprzyjaźnił się z nim. Dzięki niemu Tomek nauczył się po mistrzowsku posługiwać bronią palną. Natomiast w Australii poznał swoją przyszłą żonę Sally Allan. Kolejne tomy opisują przygody Tomka, jego ojca i przyjaciół na różnych kontynentach.
Cykl książek o przygodach Tomka, osadzony w początkach XX wieku opisuje egzotyczne, łowieckie wyprawy młodzieńca, a później młodego mężczyzny Tomasza Wilmowskiego, odbywane w towarzystwie grupy polskich emigrantów: swego bardzo prawego i szlachetnego ojca, tajemniczego Smugi oraz rubasznego i prostolinijnego bosmana Nowickiego. Czasem też towarzyszyła mu rezolutna i piękna żona, Sally Allan. Powieści utkane są z młodzieńczej tęsknoty za wielką przygodą, niewątpliwej geograficznej, przyrodniczej i antropologicznej erudycji autora oraz wyraźnych patriotycznych tonów.
Pierwowzorem postaci Tomka Wilmowskiego był bohater powieści pt. Tomek w tarapatach, pierwszej powieści dla młodzieży Alfreda Szklarskiego, który pierwsze wydanie w 1948 roku opublikował pod pseudonimem Fred Garland. Powieść została wydana ponownie w 2004 już pod prawdziwym nazwiskiem autora.
Tomasz Wilmowski, jako około 50-letni oficer polskiego kontrwywiadu, pojawia się na kartach książki Małgorzaty i Michała Kuźmińskich Sekret Kroke (wyd. Świat Książki, Warszawa 2009), której akcja rozgrywa się w przededniu II wojny światowej.
Tagi: Akcja, Alfreda, Allan, Andrzej, Andrzeja, Antropologicznej, Australii, Autentyczna, Autora, Bardzo, Bohater, Bosmana, Bronią, Była, Było, Carowi, Chciał, Chłopca, Chłopcem, Ciekawym, Cykl, Czasem, Dlatego, Dnia, Dobrze, Domu, Doprowadził, Dużo, Dzięki, Dzikich, Egzotyczne, Emigrantów, Erudycji, Fikcyjna, Fred, Garland, Geografia, Geograficznej, Grupy, Hagenbecka, Handlarza, Historia, Historię, Ii, Jan, Karskich, Kartach, Kolegami, Kolejne, Kontrwywiadu, Kontynentach, Kraju, Kroke, Książek, Książka, Książki, Książkowej, Kuźmińskich, Lecz, Letni, Marzeniem, Matce, Matka, Małgorzaty, Mężczyzny, Michała, Mistrzowsku, Mówił, Młodego, Młody, Młodzieńca, Młodzieńczej, Młodzieży, Najprawdopodobniej, Największym, Natomiast, Nauczył, Nazwiskiem, Niemieckiego, Niemu, Niewątpliwej, Nowickiego, Odbywane, Oficer, Ojca, Ojcem, Ojciec, Okazało, Opisują, Opisuje, Opublikował, Osadzony, Palną, Patriota, Patriotycznych, Pewnego, Piękna, Pierwowzorem, Pierwsza, Pierwsze, Pierwszej, Pochodził, Początkach, Podróżował, Podróży, Pojawia, Polaka, Polsce, Polski, Polskich, Polskiego, Polsku, Ponownie, Postać, Postaci, Posługiwać, Powieść, Powieści, Poznajemy, Poznał, Później, Pracując, Prawdziwą, Prawdziwym, Prawego, Prostolinijnego, Prymusem, Przeciwko, Przededniu, Przedmiotem, Przełomie, Przybył, Przygoda, Przygodach, Przygody, Przyjaciel, Przyjaciół, Przyrodniczej, Przystało, Przyszłą, Pseudonimem, Rezolutna, Roku, Rosji, Rosyjsku, Rozgrywa, Różnych, Rubasznego, Sally, Sekret, Serii, Smuga, Smugi, Sobą, Spiskował, Spotkać, Spotkania, Spragnionym, Swego, Świat, Światowej, Swoją, Swojego, Swojej, Szklarskiego, Szkole, Szlachetnego, Tadeusza, Tajemniczego, Tarapatach, Tęsknoty, Tomasz, Tomasza, Tomek, Tomka, Tomy, Tonów, Towarzystwie, Towarzyszyła, Tylko, Uciekać, Uczył, Udał, Ulubionym, Umarła, Urodzony, Utkane, Warszawa, Warszawie, Warszawy, Wieku, Wielką, Wilmowski, Wilmowskiego, Wojny, Wujostwa, Wychowuje, Wyd, Wydana, Wydanie, Wyjeździe, Wykładana, Wyprawę, Wyprawy, Wyraźnych, Xix, Xx, Zabrał, Zaprzyjaźnił, Zasłużyć, Znał, Znowu, Żona, Żonę, Została, Zrusyfikowanej, Zwierząt, Życia, Żyje, Łowcą, Łowieckie
Siódme wtajemniczenie
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 30 Sierpień 2009
Siódme wtajemniczenie – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego, wydana w 1969 roku. Początkowo nosiła tytuł “Twierdza Persil”. Obecnie lektura pierwszej klasy gimnazjum. Uważana jest czasem za najwybitniejsze dzieło w twórczości Niziurskiego, ma charakter powieści inicjacyjnej, która mówi o wyrastaniu ze świata chłopięcych przygód i wchodzeniu w realia dorosłości. Nieco oniryczna powieść ma budowę szkatułkową, z każdą odsłoną zmienia punkt widzenia bohatera. Ma też cechy realizmu magicznego.
Akcja rozgrywa się w fikcyjnym górnośląskim miasteczku górniczym Gnypowice Wielkie. Bohater, nowy uczeń klasy 6B Gustaw Cykorz, musi zdecydować, do której z dwóch dominujących, zwalczających się wzajemnie szkolnych grup: Matusów czy Blokerów, ma dołączyć.
Cykorz jest rodowitym Ślązakiem, ale nie pochodzi z Gnypowic. Jego ojciec, inżynier, podróżuje służbowo po całej Polsce i w związku z tym Gustaw często zmienia szkoły, zmuszony na nowo zaklimatyzować się w każdym miejscu. Szkoła w Gnypowicach jest dla niego szczególnie trudna, ze względu na ciężki charakter większości nauczycieli z “Kowbojką” na czele, oraz ze względu na istnienie dwóch odwiecznie zwalczających się gangów – Matusów (rodowici Ślązacy) i Blokerów (przybysze z innych regionów kraju). Cykorz ostatecznie postanawia dołączyć do Matusów i przechodzi kolejne wtajemniczenia, poznając tajne hasła, kwatery i plany na przyszłość. Odwiecznym marzeniem Matusów jest “Wielki Wander” czyli wyprawa po “Wielkich Jeziorach” (nie jest do końca jasne, czy chodzi o Pojezierze Mazurskie czy o Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie). Sam Gustaw miewa też sny o tematyce kosmicznej, w trakcie których odbywa loty pod komendą Komandora. Podobne sny ma miejscowy alkoholik, Inocynt. W końcu Gustaw, po przejściu serii pięciu wtajemniczeń, zostaje wysłany na wyprawę przeciw Blokerom z zadaniem zdobycia “Twierdzy Persil”. W trakcie wyprawy i w samej “Twierdzy” przeżywa dziwne zdarzenia – dowiaduje się, że istnieje także szóste, a w końcu i siódme wtajemniczenie, które stawiają całą działalność Matusów i Blokerów w zupełnie innym świetle.
Powieść interesująco oddaje klimat Górnego Śląska, w sposób zbliżony do realizmu magicznego: marzenia i sny przenoszą się z pokolenia na pokolenie. Podobnie jak inne dzieła Niziurskiego, w zabawny, bezpretensjonalny sposób Siódme wtajemniczenie pokazuje szkołę oczami ucznia, postrzegającego ją jako miejsce opresyjne. W porównaniu z innymi powieściami Niziurskiego ma najbardziej złożoną konstrukcję – szkatułkowa budowa, z licznymi subnarracjami (w tym sny bohatera).
Tagi: Akcja, Alkoholik, Bezpretensjonalny, Blokerom, Blokerów, Bohater, Bohatera, Budowa, Budowę, Całą, Całej, Cechy, Charakter, Chodzi, Chłopięcych, Ciężki, Cykorz, Czasem, Czele, Często, Czyli, Dominujących, Dorosłości, Dowiaduje, Dołączyć, Dwóch, Działalność, Dzieła, Dzieło, Dziwne, Edmunda, Fikcyjnym, Gangów, Gimnazjum, Gnypowic, Gnypowicach, Gnypowice, Górnego, Górniczym, Górnośląskim, Grup, Gustaw, Hasła, Inicjacyjnej, Inne, Innych, Innym, Innymi, Inocynt, Interesująco, Inżynier, Istnieje, Istnienie, Ją, Jako, Jasne, Jeziora, Jeziorach, Każda, Każdym, Klasy, Klimat, Kolejne, Komandora, Komendą, Końca, Końcu, Konstrukcję, Kosmicznej, Kowbojką, Kraju, Którą, Które, Których, Kwatery, Lekturą, Licznymi, Loty, Magicznego, Marzenia, Marzeniem, Matusów, Mazurskie, Miasteczku, Miejsce, Miejscowy, Miejscu, Miewa, Mówi, Musi, Młodzieży, Najbardziej, Najwybitniejsze, Nauczycieli, Nieco, Niego, Niziurskiego, Nosiła, Nowo, Nowy, Obecnie, Oczami, Odbywa, Oddaje, Odsłoną, Odwiecznie, Odwiecznym, Ojciec, Oniryczna, Opresyjne, Ostatecznie, Persil, Pięciu, Pierwszej, Plany, Pochodzi, Początkowo, Podobne, Podobnie, Podróżuje, Pojezierze, Pokazuje, Pokolenia, Pokolenie, Polsce, Porównaniu, Postanawia, Postrzegającego, Powieść, Powieści, Powieściami, Poznając, Północnoamerykańskie, Przechodzi, Przeciw, Przejściu, Przenoszą, Przeżywa, Przybysze, Przygód, Przyszłość, Punkt, Realia, Realizmu, Regionów, Rodowici, Rodowitym, Roku, Rozgrywa, Sam, Samej, Serii, Siódme, Siódme wtajemniczenie, Śląska, Ślązacy, Ślązakiem, Sny, Sposób, Stawiają, Subnarracjami, Świata, Świetle, Szczególnie, Szkatułkowa, Szkole, Szkolnych, Szkoła, Szkoły, Szóste, Służbowo, Tajne, Także, Tematyce, Też, Trakcie, Trudna, Twierdza, Twierdzy, Twórczości, Tytuł, Uczeń, Ucznia, Uważana, Wander, Wchodzeniu, Widzenia, Większości, Wielki, Wielkich, Wielkie, Wtajemniczeń, Wtajemniczenia, Wtajemniczenie, Wydana, Wyprawa, Wyprawę, Wyprawy, Wyrastaniu, Wysłany, Wzajemnie, Względu, Zabawny, Zadaniem, Zaklimatyzować, Zbliżony, Zdarzenia, Zdecydować, Zdobycia, Zmienia, Zmuszony, Zostaje, Zupełnie, Zwalczających, Związku, Złożoną
Awantura w Niekłaju
Autor wpisu: lukasz, kategoria Literatura, Niziurski, Opis dnia 20 Sierpień 2009
Awantura w Niekłaju – powieść przygodowa dla młodzieży autorstwa Edmunda Niziurskiego, wydana w 1962. Akcja rozgrywa się około 1960 w fikcyjnym miasteczku Niekłaj. Jego lokalizacja nie jest bliżej określona, ale z luźnych aluzji w tekście można się domyślić, że znajduje się ono na Kielecczyźnie. Bohaterami są uczniowie szkoły podstawowej, którzy podzieleni na kilka band, rywalizują o kontrolę nad “Starym Ogrodem”, w rzeczywistości zapuszczonym parkiem przy fabryce.
Akcja rozgrywa się latem, w lipcu, w przededniu Święta 22 lipca, podczas którego ma być wystawiona inscenizacja bitwy pod Grunwaldem. Bohaterowie, uczniowie szkoły podstawowej, przedpołudniami w ramach półkolonii biorą udział w próbach inscenizacji, a w wolnym czasie penetrują Stary Ogród, walcząc między sobą o kontrolę nad nim. “Piratów” szczególnie motywuje plotka, jakoby na terenie Ogrodu ukryty był “skarb Szwajsa” – skrzynie ze złotem zakopane pod koniec wojny przez niemieckiego właściciela fabryki. Jednocześnie wiceadmirał (zastępca wodza) “Piratów” Michał, przywódca “Kolonistów” Andrzej Kszyk i przywódczyni “Zielonych Jaszczurek” Anka Ankwicz dochodzą do wniosku, że wokół fabryki dzieją się niepokojące rzeczy – jakaś banda usiłuje wykraść pilnie strzeżony wynalazek “silnik beztłokowy”. Ponieważ dorośli nie wierzą w ich ostrzeżenia, postanawiają działać na własną rękę i ponad “podziałami plemiennymi” i zdemaskować szajkę.
Powieść jest dość reprezentatywna dla wczesnego okresu twórczości Niziurskiego. Narracja jest w dużym stopniu prowadzona oczami chłopców i oddaje ich wyobrażenia i wiedzę o świecie. Powieść przedstawia klimat małego miasteczka środkowej Polski w epoce gomułkowskiej, które zostaje wciągnięte w rytm powolnych, ale nieubłaganych przemian. Niziurski w znacznym stopniu sympatyzuje z odchodzącym światem drobnomieszczaństwa, tradycji rzemieślniczych, lokalnych legend np. związanych z “Bosmanem” Reją, miejscową barwną postacią marynarza, który za młodu pływał na statkach z Gdyni i przeżył niebezpieczne przygody na Karaibach. Reprezentujący miejscową, zakorzenioną społeczność “Piraci” są odmalowani z dużą dozą sympatii, a rzeczywistość jest przedstawiana ich oczami, mimo że ich działania są “obiektywnie reakcyjne”, a motywy działań często niskie (chciwość). Natomiast wódz “Kolonistów” Andrzej Kszyk, syn komunistycznego działacza, jest postacią lekko karykaturalną.
W Awanturze w Niekłaju można tez dopatrzyć się zakamuflowanych aluzji politycznych. W epizodzie rozgrywającym się na zamieszkanej przez emerytów ulicy Zapłotkowej, Zenon (nota bene postać o przewadze cech negatywnych) mówi z zadumą o biednych emerytach z tej uliczki, że “nie ma już tego kraju, gdzie chcieliby wyjechać” – najprawdopodobniej ma na myśli Polskę międzywojenną.
Powieść opiera się na podobnym schemacie fabularnym, co Chłopcy z Placu Broni Ferenca Molnára. Dwie chłopięce bandy walczą o kontrolę nad terytorium. Nazwy band są inspirowane współczesną kulturą masową i polityką, chłopcy chcą naśladować bohaterów walczących w słusznej sprawie. U Molnára inspiracją była Wiosna Ludów i włoskie Risorgimento, u Niziurskiego jest to dekolonizacja Afryki i kosmonautyka. Podobnie jak “Plac Broni”, tak samo “Stary Ogród” w zakończeniu powieści przestaje istnieć – ma zostać zagospodarowany i straci romantykę. Zakończenie Awantury jest jednak o wiele bardziej pogodne.
W Awanturze pojawiają się też elementy powtarzane w późniejszej twórczości Niziurskiego – np. postać Światka Dauera, który wędruje po Polsce z ojcem w ślad za “wielkimi budowami socjalizmu”, znajdzie później rozwinięcie w głównym bohaterze powieści Siódme wtajemniczenie.
W Awanturze w Niekłaju jest stosunkowo mało humoru słownego charakterystycznego dla Niziurskiego, niewiele jest np. groteskowo brzmiących nazwisk. Nazwisko Anki Ankwicz jest jednak nazwiskiem historycznym, prawdopodobnie zapożyczonym od jednego z przywódców Targowicy, Józefa Ankwicza, powieszonego podczas insurekcji kościuszkowskiej. Do Awantury w Niekłaju nawiązuje kilka opowiadań Niziurskiego, zamieszczonych w zbiorach Trzynasty występek oraz Jutro klasówka. Akcja ich rozgrywa się w tym samym miasteczku, choć jak wynika z fabuły, około roku później. Bohaterami są częściowo te same postacie.
Tagi: Afryki, Akcja, Aluzji, Andrzej, Anka, Anki, Ankwicz, Ankwicza, Autorstwa, Awantura, Awantura w Niekłaju, Awantury, Awanturze, Band, Bandą, Bandy, Bardziej, Barwna, Bene, Beztłokowy, Biednych, Biorą, Bitwy, Bliżej, Bohaterami, Bohaterów, Bohaterowie, Bohaterze, Bosmanem, Broni, Brzmiących, Budowami, Była, Cech, Charakterystycznego, Chcą, Chcieliby, Chciwość, Choć, Chłopców, Chłopcy, Chłopięce, Czasie, Częściowo, Często, Dauera, Dekolonizacja, Dochodzą, Domyślić, Dopatrzyć, Dorośli, Dość, Dozą, Drobnomieszczaństwa, Dużą, Dużym, Dwie, Działać, Działacza, Działań, Działania, Dzieją, Edmunda, Elementy, Emerytach, Emerytów, Epizodzie, Epoce, Fabryce, Fabryki, Fabularnym, Fabuły, Ferenca, Fikcyjnym, Gdyni, Gomułkowskiej, Groteskowo, Grunwaldem, Głównym, Historycznym, Humoru, Inscenizacja, Inscenizacji, Inspiracja, Inspirowane, Insurekcji, Istnieć, Jakaś, Jakoby, Jaszczurek, Jednak, Jednego, Jednocześnie, Józefa, Jutro, Karaibach, Karykaturalną, Kielecczyźnie, Kilka, Klasówka, Klimat, Kolonistów, Komunistycznego, Koniec, Kontrolę, Kościuszkowskiej, Kosmonautyka, Kraju, Kszyk, Które, Którego, Kultura, Latem, Legend, Lekko, Lipca, Lipcu, Lokalizacja, Lokalnych, Ludów, Luźnych, Marynarza, Masową, Małego, Mało, Miasteczka, Miasteczku, Michał, Między, Międzywojenną, Miejscową, Mimo, Motywuje, Motywy, Mówi, Można, Myśli, Młodu, Młodzieży, Najprawdopodobniej, Narracja, Naśladować, Natomiast, Nawiązuje, Nazwisk, Nazwiskiem, Nazwisko, Nazwy, Negatywnych, Niebezpieczne, Niekłaj, Niekłaju, Niemieckiego, Niepokojące, Nieubłaganych, Niewiele, Nim, Niskie, Niziurski, Niziurskiego, Nota, Np, Obiektywnie, Oczami, Odchodzącym, Oddaje, Odmalowani, Ogród, Ogrodem, Ogrodu, Ojcem, Określona, Okresu, Opiera, Opowiadań, Ostrzeżenia, Parkiem, Penetrują, Pilnie, Piraci, Piratów, Plac, Placu, Plemiennymi, Plotka, Podobnie, Podobnym, Podstawowej, Podziałami, Podzieleni, Pogodne, Pojawiają, Politycznych, Polityką, Polsce, Polskę, Polski, Ponad, Ponieważ, Postać, Postacią, Postacie, Postanawiają, Powieść, Powieści, Powieszonego, Powolnych, Powtarzane, Później, Późniejszej, Półkolonii, Prawdopodobnie, Próbach, Prowadzona, Przededniu, Przedpołudniami, Przedstawia, Przedstawiana, Przemian, Przestaje, Przewadze, Przeżył, Przygodowa, Przygody, Przywódca, Przywódców, Przywódczyni, Pływał, Ramach, Reakcyjne, Reją, Rękę, Reprezentatywna, Reprezentujący, Risorgimento, Roku, Romantykę, Rozgrywa, Rozgrywającym, Rozwinięcie, Rytm, Rywalizują, Rzeczy, Rzeczywistość, Rzeczywistości, Rzemieślniczych, Same, Samo, Samym, Schemacie, Silnik, Siódme, Skarb, Skrzynie, Ślad, Sobą, Socjalizmu, Społeczność, Sprawie, Środkowej, Stary, Starym, Statkach, Stopniu, Stosunkowo, Straci, Strzeżony, Światem, Światka, Świecie, Święta, Sympatii, Sympatyzuje, Syn, Szajkę, Szczególnie, Szkoły, Szwajsa, Słownego, Słusznej, Targowicy, Te, Tekście, Terenie, Terytorium, Też, Tradycji, Trzynasty, Twórczości, Uczniowie, Udział, Ukryty, Ulicy, Uliczki, Usiłuje, Walczą, Walcząc, Walczących, Wciągnięte, Wczesnego, Wędruje, Wiceadmirał, Wiedzę, Wiele, Wielkimi, Wierzą, Wiosna, Wniosku, Wódz, Wodza, Wojny, Wokół, Wolnym, Współczesną, Wtajemniczenie, Wydana, Wyjechać, Wykraść, Wynalazek, Wynika, Wyobrażenia, Wystawiona, Występek, Właściciela, Własną, Włoskie, Zaduma, Zagospodarowany, Zakamuflowanych, Zakończenie, Zakończeniu, Zakopane, Zakorzenioną, Zamieszczonych, Zamieszkanej, Zapożyczonym, Zapuszczonym, Zapłotkowej, Zastępca, Zbiorach, Zdemaskować, Zenon, Zielonych, Znacznym, Znajduje, Znajdzie, Zostać, Zostaje, Związanych, Złotem
