Wpisy oznaczone ‘Które’
Świat finansjery (Making money), to humorystyczna powieść fantasy Terry Pratchetta, wydana w 2007r. W Polsce ukazała się w 2009r. Jest to trzydziesta szósta część długiego cyklu Świat Dysku, i druga zaliczana do podcyklu o Moist von Lipwigu.
Świat finansjery – opis książki a niżej recenzja.
Książka, którą wyczekiwałem dość długo, ale, prawdę mówiąc, nieco się zawiodłem. Poprzednia część cyklu, Piekło pocztowe, zafascynowała mnie. Po powoli blednącej gwieździe cyklu o Straży Miejskiej, miałem nadzieję, że trafiłem na coś dla siebie. Piekło pocztowe było powiewem czystej świeżości, polem do wykazania się i Pratchett popełnił to doskonale. Nie spodziewałem się tak szybkiego wyczerpania mocy twórczych, pewnie stąd zawód.
Książka jest napisana dosyć chaotycznie. Brakuje w niej spójności (proszę nie mylić tego z jednorodnością) akcji, czegoś, co chciałoby się zobaczyć. Obserwujemy wydarzenia, które nie fascynują. Tak, jakbyśmy czytali nudny podręcznik historii dla klas szóstych. Jedyną różnicą są golemy, krasnoludy i wampiry. Ot, mała domieszka, która w zasadzie nic nie zmienia. I piszę to świadom znaczenia golemów. Bo one znaczyły coś dla Pratchetta ale dla krytycznego czytelnika były ni przypiął, ni przyłatał. Ot, próbą wybrnięcia z takiego a nie innego splotu okoliczności, dosyć słabą nawiasem mówiąc.
Sam proces powstawania banknotów jest opisany nudno, nieciekawie, czytelnik walczy z wzrastającą sennością. Przykro mi to pisać, bo nie tego się spodziewałem. No ale tak to już bywa. A przecież mogło być tak ciekawie.
Wiele postaci na pierwszy rzut oka ważnych, tak naprawdę fabule nie są potrzebne do niczego. I to jest smutne nie z powodu ich nieprzydatności, ale z powodu umieszczenia ich w fabule przez autora.
Tagi: Akcji, Autora, Banknotów, Blednącej, Brakuje, Bywa, Chaotycznie, Chciałoby, Ciekawie, Cyklu, Część, Czystej, Czytali, Czytelnik, Czytelnika, Domieszka, Dość, Doskonale, Dosyć, Druga, Dysku, Długiego, Długo, Fabule, Fantasy, Fascynują, Finansjery, Golemów, Golemy, Gwieździe, Historii, Humorystyczna, Innego, Jakbyśmy, Jednorodnością, Jedyna, Klas, Krasnoludy, Krytycznego, Książka, Którą, Które, Lipwigu, Making, Making Money, Małą, Mi, Miałem, Miejskiej, Mnie, Mocy, Mogło, Moist, Money, Mówiąc, Mylić, Nadzieję, Napisana, Naprawdę, Nawiasem, Nic, Niczego, Nieciekawie, Nieco, Nieprzydatności, Nudno, Nudny, Obserwujemy, Oka, Okoliczności, Opisany, Ot, Pewnie, Piekło, Pierwszy, Pisać, Pisze, Pocztowe, Podcyklu, Podręcznik, Polem, Polsce, Popełnił, Poprzednia, Postaci, Potrzebne, Powieść, Powiewem, Powodu, Powoli, Powstawania, Pratchett, Pratchetta, Prawdę, Próba, Proces, Proszę, Przecież, Przykro, Przypiął, Przyłatał, Różnica, Rzut, Sennością, Siebie, Smutne, Splotu, Spodziewałem, Spójności, Straży, Świadom, Świat, Świat finansjery, Świeżości, Szósta, Szóstych, Szybkiego, Słabą, Takiego, Terry, Trafiłem, Trzydziesta, Twórczych, Ukazała, Umieszczenia, Walczy, Wampiry, Ważnych, Wiele, Wybrnięcia, Wyczekiwałem, Wyczerpania, Wydana, Wydarzenia, Wykazania, Wzrastającą, Zafascynowała, Zaliczana, Zasadzie, Zawiodłem, Zawód, Zmienia, Znaczenia, Znaczyły, Zobaczyć
Tomek w Gran Chaco to ósmy tom z cyklu książek Alfreda Szklarskiego o przygodach Tomka Wilmowskiego i jego przyjaciół, po raz pierwszy wydany w 1987 roku, a później kilkukrotnie wznawiany.
Wydarzenia tu opisywane stanowią ciąg dalszy przygód zawartych w tomie Tomek u źródeł Amazonki.
Więzieni przez Indian Jan Smuga i kapitan Nowicki planują ucieczkę z miasta Inków. Jednakże Nowicki, ratując z opresji dziecko i żonę miejscowego szamana Onariego, zostaje raniony przez pumę. Onari, który był wcześniej nieufnie nastawiony do “przybyszów”, leczy kapitana. Wdzięczna żona szamana, Agua, doradza bohaterom jak najszybszą ucieczkę, opowiadając o rebelii, planowanej przez plemię wolnych Kampów. Wskazuje im także miejsce ukrycia broni, bez której nie dadzą sobie rady. Następnego dnia, korzystając z burzy, Nowicki razem ze Smugą uciekają z wioski Indian. Nad rzeką znajdują łódź, którą dalej podróżują. W czasie ucieczki omal nie natrafiają na Kampów, którzy właśnie rozpoczęli powstanie. Pierwszym aktem przemocy jest wymordowanie wioski osadników. Czekając w ukryciu, aż Indianie odpłyną, mężczyźni znajdują Pabla – chłopca, który przeżył rzeź dzięki temu, że wyszedł na polowanie. Zabierają ze sobą chłopca, który okazuje się wiernym towarzyszem. Później trafiają do opuszczonej wioski, gdzie spotykają handlarza Antonia. Za złoto ze starego skarbca Inków, które dał im Onari, kupują broń i jedzenie, a przede wszystkim kupują za nie wolność dwustu niewolnikom.
W tym czasie Tomek z żoną, kuzynem Zbyszkiem i jego przyjaciółką Nataszą czekają w Limie na ojca Tomka. Wilmowski przyjeżdża z Wilsonem, wspólnikiem Kompanii “Nixon-Rio Putumayo” i przyjacielem Smugi. Dołącza do nich też Wu Meng – Chińczyk, znajomy Zbyszka Karskiego. W ciągu pięciu dni grupa wyrusza na ratunek Smudze i Nowickiemu. W La Paz natrafiają na rewolucję, która wstrzymuje ich wyprawę. Na szczęście Wilmowski daje łapówkę ważnemu generałowi, który zgadza się na doczepienie wagonu Wilmowskich do pociągu wojskowego. Rewolucja powoduje, że ekspedycja musi znacznie zbaczać z planowanej trasy. Po drodze napotykają uciekinierkę z wioski ograbionej przez okrutnych Payagua. Tomek wraz z Wilsonem, Haboku i paroma Indianami Cubeo ruszają na odsiecz i pomagają tubylcom pozbyć się intruzów. Wdzięczni Indianie zapraszają całą wyprawę do swej wioski na ucztę. Po kilkudniowym odpoczynku Wilmowscy ruszają w dalszą drogę. Niestety, okazuje się, że statek, którym mieli podróżować, dawno odpłynął, a następny będzie dopiero za kilka tygodni. W porcie stoi jednak parowiec z uszkodzonym kotłem. Szczęśliwie, Wu-Meng okazuje się “złotą rączką” i naprawia kocioł. Po wielu dniach podróży, w pewnym porcie podróżnicy zostają zatrzymani przez dobrze uzbrojonych Indian, którzy są podwładnymi panującego tu “Generała”. Generałem niespodziewanie okazuje się być kapitan Nowicki, z którym jest także Smuga. Odnalezieni przyjaciele wyjaśniają przybyszom, że to oni rozniecili rewolucję, a Indianie Nowickiego mianowali swoim generałem.
Tagi: Agua, Aktem, Alfreda, Amazonki, Antonia, Aż, Będzie, Bohaterom, Broń, Broni, Burzy, Całą, Chaco, Chińczyk, Chłopca, Ciąg, Ciągu, Cubeo, Cyklu, Czasie, Czekają, Czekając, Dadzą, Daje, Dalej, Dalszą, Dalszy, Dawno, Dał, Dni, Dnia, Dniach, Dobrze, Doczepienie, Dopiero, Doradza, Dołącza, Drodze, Drogę, Dwustu, Dziecko, Dzięki, Ekspedycja, Generała, Generałem, Generałowi, Gran, Grupa, Haboku, Handlarza, Im, Indian, Indianami, Indianie, Inków, Intruzów, Jan, Jednak, Jednakże, Jedzenie, Kampów, Kapitan, Kapitana, Karskiego, Kilka, Kilkudniowym, Kilkukrotnie, Kocioł, Kompanii, Korzystając, Kotłem, Książek, Którą, Które, Kupują, Kuzynem, La, Leczy, Limie, Meng, Mężczyźni, Mianowali, Miasta, Miejsce, Miejscowego, Mieli, Musi, Najszybszą, Napotykają, Naprawia, Nastawiony, Następnego, Następny, Natasza, Natrafiają, Nich, Niespodziewanie, Niestety, Nieufnie, Niewolnikom, Nixon, Nowicki, Nowickiego, Nowickiemu, Odnalezieni, Odpoczynku, Odpłyną, Odpłynął, Odsiecz, Ograbionej, Ojca, Okazuje, Okrutnych, Omal, Onari, Onariego, Oni, Opisywane, Opowiadając, Opresji, Opuszczonej, Osadników, Ósmy, Pabla, Panującego, Paroma, Parowiec, Payagua, Paz, Pewnym, Pięciu, Pierwszy, Pierwszym, Planowanej, Planują, Plemię, Pociągu, Podróżnicy, Podróżować, Podróżują, Podróży, Podwładnymi, Polowanie, Pomagają, Porcie, Powoduje, Powstanie, Pozbyć, Później, Przede, Przemocy, Przeżył, Przybyszom, Przybyszów, Przygód, Przygodach, Przyjaciele, Przyjacielem, Przyjaciół, Przyjaciółką, Przyjeżdża, Pumę, Putumayo, Rączką, Rady, Raniony, Ratując, Ratunek, Raz, Razem, Rebelii, Rewolucja, Rewolucję, Rio, Roku, Rozniecili, Rozpoczęli, Ruszają, Rzeka, Rzeź, Skarbca, Smudze, Smuga, Smugi, Sobą, Sobie, Spotykają, Stanowią, Starego, Statek, Stoi, Swej, Swoim, Szamana, Szczęście, Szczęśliwie, Szklarskiego, Także, Temu, Tom, Tomek, Tomek u źródeł Amazonki, Tomek w Gran Chaco, Tomie, Tomka, Towarzyszem, Trafiają, Trasy, Tu, Tubylcom, Tygodni, Ucieczkę, Ucieczki, Uciekają, Uciekinierkę, Ucztę, Ukrycia, Ukryciu, Uszkodzonym, Uzbrojonych, Wagonu, Ważnemu, Wcześniej, Wdzięczna, Wdzięczni, Wiernym, Więzieni, Wilmowscy, Wilmowski, Wilmowskich, Wilmowskiego, Wilsonem, Wioski, Wojskowego, Wolność, Wolnych, Wskazuje, Wspólnikiem, Wstrzymuje, Wszystkim, Wu, Wydany, Wydarzenia, Wyjaśniają, Wymordowanie, Wyprawę, Wyrusza, Wyszedł, Wznawiany, Właśnie, Zabierają, Zapraszają, Zatrzymani, Zawartych, Zbaczać, Zbyszka, Zbyszkiem, Zgadza, Znacznie, Znajdują, Znajomy, Żona, Żonę, Zostają, Zostaje, Źródeł, Złota, Złoto, Łapówkę, Łódź
Awantury kosmiczne – powieść przygodowo-obyczajowa dla młodzieży Edmunda Niziurskiego wydana po raz pierwszy w 1978. Środkowa część tzw. “trylogii odrzywolskiej”, której pierwszą częścią jest Naprzód, Wspaniali!, a trzecią Adelo, zrozum mnie. Powieść jest dość reprezentatywna dla późnego okresu twórczości Niziurskiego. Cechuje się pesymistyczną tonacją z licznymi elementami groteski, zawiera liczne aluzje do rzeczywistości społeczno-gospodarczej epoki gierkowskiej. Późniejsze wydanie ukazało się pod tytułem Klejnoty śmierci, czyli tajemnica Awaramisów.
Akcja rozgrywa się w małym (fikcyjnym) miasteczku Odrzywoły. Głównymi bohaterami jest czwórka przyjaciół, uczniów VIII klasy szkoły podstawowej im. Rejtana, którzy redagują szkolną gazetkę. Są to: Zygmunt Gnacki “Gnat”, Tomasz Okist (narrator), Aleksander Kleksiński “Kleksik” oraz Maciej Kwękacz “Kękuś” (bohaterowie znani już z Naprzód, Wspaniali!).
Pozostają oni w konflikcie z dyrektorem szkoły mgr Oberonowiczem “Oberonem”, oraz z nowym woźnym szkolnym Macochem, zwanym “Bamboszem”. Trapieni codziennymi problemami, jednocześnie dochodzą do wniosku, że wokół szkoły mają miejsce dziwne wydarzenia, a podejrzaną postacią jest sam “Bambosz”, który w przeszłości był marynarzem na statku ratowniczym i ma znajomych w kręgach półświatka. Ustalają, że dziwne indywidua kręcące się wokół szkoły poszukują “awaramisów” – cennych klejnotów pochodzących z Bliskiego Wschodu. “Awaramisy” w trakcie II wojny światowej znalazły się w posiadaniu miejscowego antykwariusza, który był później sublokatorem na poddaszu gmachu szkoły, i klejnoty prawdopodobnie są nadal ukryte na terenie budynku. Jednocześnie narrator, Tomasz Okist, zaczyna coraz bardziej interesować się płcią przeciwną, a zwłaszcza nową uczennicą w szkole, atrakcyjną Matyldą Opat, córką dyrektora przedsiębiorstwa pogrzebowego.
Tonacja powieści jest pesymistyczna, momentami groteskowa. “Awantury kosmiczne” zawierają liczne odniesienia do rzeczywistości PRL, zwłaszcza do kryzysu ekonomicznego w końcu lat 70. W powieści przewijają się liczne wzmianki o braku mięsa, który dręczy zarówno rodziny bohaterów, jak i dyrekcję szkoły starającą się o zaopatrzenie szkolnej stołówki. Bohaterów nawiedzają katastroficzne sny o powodzi, dostrzegają naokoło uciekające szczury. Najlepiej prosperującym w mieście zakładem jest przedsiębiorstwo pogrzebowe, którego dyrektor jest arcyważną figurą w lokalnych stosunkach. W miejscowym domu starców istnieje zaś specjalne stanowisko “spedytora”, który zajmuje się wyłącznie organizowaniem pogrzebów pensjonariuszy. Udręczeni codziennymi problemami mieszkańcy Odrzywołów są nieżyczliwi dla siebie nawzajem. Atmosfera zarówno szkoły, jak i całego miasteczka, jest lekko groteskowa. Szkoła jest miejscem opresyjnym i zwariowanym, wśród nauczycieli jest sporo dziwaków. Wśród dorosłych bohaterów brak postaci, które nie miałyby jakiejś rysy negatywnej lub przynajmniej lekkiego dziwactwa. Dużą rolę odgrywają elementy oniryczne, np. wspomniany wyżej sen o powodzi. Powieść kończy się groteskową sceną, przypominającą chocholi taniec – szkolna wywiadówka zamienia się w tańce nauczycieli i rodziców poddanych działaniu gazu rozweselającego.
Tagi: Adelo, Akcja, Aleksander, Aluzje, Antykwariusza, Arcyważną, Atmosfera, Atrakcyjną, Awantury, Awantury kosmiczne, Awaramisów, Awaramisy, Bambosz, Bamboszem, Bardziej, Bliskiego, Bohaterami, Bohaterów, Bohaterowie, Brak, Braku, Budynku, Całego, Cechuje, Cennych, Chocholi, Codziennymi, Coraz, Córka, Część, Częścią, Czwórka, Czyli, Dochodzą, Domu, Dorosłych, Dość, Dostrzegają, Dręczy, Dużą, Dyrekcję, Dyrektor, Dyrektora, Dyrektorem, Działaniu, Dziwactwa, Dziwaków, Dziwne, Edmunda, Ekonomicznego, Elementami, Elementy, Epoki, Figurą, Fikcyjnym, Gazetkę, Gazu, Gierkowskiej, Gmachu, Gnacki, Gnat, Gospodarczej, Groteski, Groteskowa, Głównymi, Ii, Im, Indywidua, Interesować, Istnieje, Jakiejś, Jednocześnie, Katastroficzne, Kękuś, Klasy, Klejnotów, Klejnoty, Kleksik, Kleksiński, Końcu, Kończy, Konflikcie, Kosmiczne, Kręcące, Kręgach, Kryzysu, Które, Którego, Kwękacz, Lat, Lekkiego, Lekko, Liczne, Licznymi, Lokalnych, Maciej, Macochem, Mają, Marynarzem, Matyldą, Małym, Mgr, Miasteczka, Miasteczku, Miałyby, Miejsce, Miejscem, Miejscowego, Miejscowym, Mięsa, Mieście, Mieszkańcy, Mnie, Momentami, Młodzieży, Nadał, Najlepiej, Naokoło, Naprzód, Narrator, Nauczycieli, Nawiedzają, Nawzajem, Negatywnej, Nieżyczliwi, Niziurskiego, Nowa, Nowym, Np, Oberonem, Oberonowiczem, Obyczajowa, Odgrywają, Odniesienia, Odrzywolskiej, Odrzywołów, Odrzywoły, Okist, Okresu, Oni, Oniryczne, Opat, Opresyjnym, Organizowaniem, Pensjonariuszy, Pesymistyczna, Pierwsza, Pierwszy, Pochodzących, Poddanych, Poddaszu, Podejrzaną, Podstawowej, Pogrzebów, Pogrzebowe, Pogrzebowego, Posiadaniu, Postaci, Postacią, Poszukują, Powieść, Powieści, Powodzi, Późnego, Później, Późniejsze, Pozostają, Półświatka, Prawdopodobnie, PRL, Problemami, Prosperującym, Przeciwną, Przedsiębiorstwa, Przedsiębiorstwo, Przeszłości, Przewijają, Przygodowo, Przyjaciół, Przynajmniej, Przypominającą, Płcią, Ratowniczym, Raz, Redagują, Rejtana, Reprezentatywna, Rodziców, Rodziny, Rolę, Rozgrywa, Rozweselającego, Rysy, Rzeczywistości, Sam, Sceną, Sen, Siebie, Śmierci, Sny, Specjalne, Spedytora, Sporo, Społeczno, Środkowa, Stanowisko, Starającą, Starców, Statku, Stosunkach, Stołówki, Sublokatorem, Światowej, Szczury, Szkole, Szkolną, Szkolnej, Szkolnym, Szkoła, Szkoły, Tajemnica, Tańce, Taniec, Terenie, Tomasz, Tonacja, Trakcie, Trapieni, Trylogii, Trzecią, Twórczości, Tytułem, Tzw, Uciekające, Uczennicą, Uczniów, Udręczeni, Ukazało, Ukryte, Ustalają, Viii, Wniosku, Wojny, Wokół, Woźnym, Wschodu, Wspaniali, Wspomniany, Wśród, Wydana, Wydanie, Wydarzenia, Wywiadówka, Wyżej, Wyłącznie, Wzmianki, Zaczyna, Zajmuje, Zakładem, Zamienia, Zaopatrzenie, Zarówno, Zaś, Zawiera, Zawierają, Znajomych, Znalazły, Znani, Zrozum, Zwanym, Zwariowanym, Zwłaszcza, Zygmunt
Klub włóczykijów – powieść Edmunda Niziurskiego, opublikowana po raz pierwszy w 1970 roku. Jest luźną kontynuacją powieści Niewiarygodne przygody Marka Piegusa – postacie drugoplanowe z tamtej, są pierwszoplanowymi tu.
Kornel, jeden z głównych bohaterów powieści, dostał poprawkę z geografii i w wakacje musi się uczyć. Tymczasem jego wuj, Dionizy Kiwajłło, archiwariusz, dokonuje odkrycia, które zmusza go do opuszczenia archiwum i wyruszenia w Polskę. Razem z Kornelem, jego kolegą Pirydionem i jego bratem Pirydionem Starszym (Politechnicznym) oraz Joanną, korepetytorką Kornela, wyruszają na poszukiwanie skarbu – pamiątek po powstańcach 1863-go roku. W poszukiwaniach próbują im przeszkodzić dwaj przestępcy: Bogumił Kadryll i Wieńczysław Nieszczególny… Akcja rozgrywa się w Warszawie, Pułtusku, na Kurpiach oraz w Górach Świętokrzyskich, przez co wakacyjna przygoda staje się dla Kornela niezaplanowaną, ale barwną i kształcącą lekcją goegrafii.
Tagi: Akcja, Archiwariusz, Archiwum, Barwna, Bogumił, Bohaterów, Bratem, Dionizy, Dokonuje, Dostał, Drugoplanowe, Dwaj, Edmunda, Geografii, Go, Goegrafii, Górach, Głównych, Im, Jeden, Joanną, Kadryll, Kiwajłło, Klub, Klub włóczykijów, Kolega, Kontynuacją, Korepetytorką, Kornel, Kornela, Kornelem, Kształcącą, Które, Kurpiach, Lekcją, Luźną, Marka, Musi, Nieszczególny, Niewiarygodne, Niezaplanowaną, Niziurskiego, Odkrycia, Opublikowana, Opuszczenia, Pamiątek, Piegusa, Pierwszoplanowymi, Pierwszy, Pirydionem, Politechnicznym, Polskę, Poprawkę, Postacie, Poszukiwaniach, Poszukiwanie, Powieść, Powieści, Powstańcach, Próbują, Przestępcy, Przeszkodzić, Przygoda, Przygody, Pułtusku, Raz, Razem, Roku, Rozgrywa, Skarbu, Staje, Starszym, Świętokrzyskich, Tamtej, Tu, Tymczasem, Uczyć, Wakacje, Wakacyjna, Warszawie, Wieńczysław, Wuj, Wyruszają, Wyruszenia, Włóczykijów, Zmusza
Siódme wtajemniczenie – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego, wydana w 1969 roku. Początkowo nosiła tytuł “Twierdza Persil”. Obecnie lektura pierwszej klasy gimnazjum. Uważana jest czasem za najwybitniejsze dzieło w twórczości Niziurskiego, ma charakter powieści inicjacyjnej, która mówi o wyrastaniu ze świata chłopięcych przygód i wchodzeniu w realia dorosłości. Nieco oniryczna powieść ma budowę szkatułkową, z każdą odsłoną zmienia punkt widzenia bohatera. Ma też cechy realizmu magicznego.
Akcja rozgrywa się w fikcyjnym górnośląskim miasteczku górniczym Gnypowice Wielkie. Bohater, nowy uczeń klasy 6B Gustaw Cykorz, musi zdecydować, do której z dwóch dominujących, zwalczających się wzajemnie szkolnych grup: Matusów czy Blokerów, ma dołączyć.
Cykorz jest rodowitym Ślązakiem, ale nie pochodzi z Gnypowic. Jego ojciec, inżynier, podróżuje służbowo po całej Polsce i w związku z tym Gustaw często zmienia szkoły, zmuszony na nowo zaklimatyzować się w każdym miejscu. Szkoła w Gnypowicach jest dla niego szczególnie trudna, ze względu na ciężki charakter większości nauczycieli z “Kowbojką” na czele, oraz ze względu na istnienie dwóch odwiecznie zwalczających się gangów – Matusów (rodowici Ślązacy) i Blokerów (przybysze z innych regionów kraju). Cykorz ostatecznie postanawia dołączyć do Matusów i przechodzi kolejne wtajemniczenia, poznając tajne hasła, kwatery i plany na przyszłość. Odwiecznym marzeniem Matusów jest “Wielki Wander” czyli wyprawa po “Wielkich Jeziorach” (nie jest do końca jasne, czy chodzi o Pojezierze Mazurskie czy o Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie). Sam Gustaw miewa też sny o tematyce kosmicznej, w trakcie których odbywa loty pod komendą Komandora. Podobne sny ma miejscowy alkoholik, Inocynt. W końcu Gustaw, po przejściu serii pięciu wtajemniczeń, zostaje wysłany na wyprawę przeciw Blokerom z zadaniem zdobycia “Twierdzy Persil”. W trakcie wyprawy i w samej “Twierdzy” przeżywa dziwne zdarzenia – dowiaduje się, że istnieje także szóste, a w końcu i siódme wtajemniczenie, które stawiają całą działalność Matusów i Blokerów w zupełnie innym świetle.
Powieść interesująco oddaje klimat Górnego Śląska, w sposób zbliżony do realizmu magicznego: marzenia i sny przenoszą się z pokolenia na pokolenie. Podobnie jak inne dzieła Niziurskiego, w zabawny, bezpretensjonalny sposób Siódme wtajemniczenie pokazuje szkołę oczami ucznia, postrzegającego ją jako miejsce opresyjne. W porównaniu z innymi powieściami Niziurskiego ma najbardziej złożoną konstrukcję – szkatułkowa budowa, z licznymi subnarracjami (w tym sny bohatera).
Tagi: Akcja, Alkoholik, Bezpretensjonalny, Blokerom, Blokerów, Bohater, Bohatera, Budowa, Budowę, Całą, Całej, Cechy, Charakter, Chodzi, Chłopięcych, Ciężki, Cykorz, Czasem, Czele, Często, Czyli, Dominujących, Dorosłości, Dowiaduje, Dołączyć, Dwóch, Działalność, Dzieła, Dzieło, Dziwne, Edmunda, Fikcyjnym, Gangów, Gimnazjum, Gnypowic, Gnypowicach, Gnypowice, Górnego, Górniczym, Górnośląskim, Grup, Gustaw, Hasła, Inicjacyjnej, Inne, Innych, Innym, Innymi, Inocynt, Interesująco, Inżynier, Istnieje, Istnienie, Ją, Jako, Jasne, Jeziora, Jeziorach, Każda, Każdym, Klasy, Klimat, Kolejne, Komandora, Komendą, Końca, Końcu, Konstrukcję, Kosmicznej, Kowbojką, Kraju, Którą, Które, Których, Kwatery, Lekturą, Licznymi, Loty, Magicznego, Marzenia, Marzeniem, Matusów, Mazurskie, Miasteczku, Miejsce, Miejscowy, Miejscu, Miewa, Mówi, Musi, Młodzieży, Najbardziej, Najwybitniejsze, Nauczycieli, Nieco, Niego, Niziurskiego, Nosiła, Nowo, Nowy, Obecnie, Oczami, Odbywa, Oddaje, Odsłoną, Odwiecznie, Odwiecznym, Ojciec, Oniryczna, Opresyjne, Ostatecznie, Persil, Pięciu, Pierwszej, Plany, Pochodzi, Początkowo, Podobne, Podobnie, Podróżuje, Pojezierze, Pokazuje, Pokolenia, Pokolenie, Polsce, Porównaniu, Postanawia, Postrzegającego, Powieść, Powieści, Powieściami, Poznając, Północnoamerykańskie, Przechodzi, Przeciw, Przejściu, Przenoszą, Przeżywa, Przybysze, Przygód, Przyszłość, Punkt, Realia, Realizmu, Regionów, Rodowici, Rodowitym, Roku, Rozgrywa, Sam, Samej, Serii, Siódme, Siódme wtajemniczenie, Śląska, Ślązacy, Ślązakiem, Sny, Sposób, Stawiają, Subnarracjami, Świata, Świetle, Szczególnie, Szkatułkowa, Szkole, Szkolnych, Szkoła, Szkoły, Szóste, Służbowo, Tajne, Także, Tematyce, Też, Trakcie, Trudna, Twierdza, Twierdzy, Twórczości, Tytuł, Uczeń, Ucznia, Uważana, Wander, Wchodzeniu, Widzenia, Większości, Wielki, Wielkich, Wielkie, Wtajemniczeń, Wtajemniczenia, Wtajemniczenie, Wydana, Wyprawa, Wyprawę, Wyprawy, Wyrastaniu, Wysłany, Wzajemnie, Względu, Zabawny, Zadaniem, Zaklimatyzować, Zbliżony, Zdarzenia, Zdecydować, Zdobycia, Zmienia, Zmuszony, Zostaje, Zupełnie, Zwalczających, Związku, Złożoną
Awantura w Niekłaju – powieść przygodowa dla młodzieży autorstwa Edmunda Niziurskiego, wydana w 1962. Akcja rozgrywa się około 1960 w fikcyjnym miasteczku Niekłaj. Jego lokalizacja nie jest bliżej określona, ale z luźnych aluzji w tekście można się domyślić, że znajduje się ono na Kielecczyźnie. Bohaterami są uczniowie szkoły podstawowej, którzy podzieleni na kilka band, rywalizują o kontrolę nad “Starym Ogrodem”, w rzeczywistości zapuszczonym parkiem przy fabryce.
Akcja rozgrywa się latem, w lipcu, w przededniu Święta 22 lipca, podczas którego ma być wystawiona inscenizacja bitwy pod Grunwaldem. Bohaterowie, uczniowie szkoły podstawowej, przedpołudniami w ramach półkolonii biorą udział w próbach inscenizacji, a w wolnym czasie penetrują Stary Ogród, walcząc między sobą o kontrolę nad nim. “Piratów” szczególnie motywuje plotka, jakoby na terenie Ogrodu ukryty był “skarb Szwajsa” – skrzynie ze złotem zakopane pod koniec wojny przez niemieckiego właściciela fabryki. Jednocześnie wiceadmirał (zastępca wodza) “Piratów” Michał, przywódca “Kolonistów” Andrzej Kszyk i przywódczyni “Zielonych Jaszczurek” Anka Ankwicz dochodzą do wniosku, że wokół fabryki dzieją się niepokojące rzeczy – jakaś banda usiłuje wykraść pilnie strzeżony wynalazek “silnik beztłokowy”. Ponieważ dorośli nie wierzą w ich ostrzeżenia, postanawiają działać na własną rękę i ponad “podziałami plemiennymi” i zdemaskować szajkę.
Powieść jest dość reprezentatywna dla wczesnego okresu twórczości Niziurskiego. Narracja jest w dużym stopniu prowadzona oczami chłopców i oddaje ich wyobrażenia i wiedzę o świecie. Powieść przedstawia klimat małego miasteczka środkowej Polski w epoce gomułkowskiej, które zostaje wciągnięte w rytm powolnych, ale nieubłaganych przemian. Niziurski w znacznym stopniu sympatyzuje z odchodzącym światem drobnomieszczaństwa, tradycji rzemieślniczych, lokalnych legend np. związanych z “Bosmanem” Reją, miejscową barwną postacią marynarza, który za młodu pływał na statkach z Gdyni i przeżył niebezpieczne przygody na Karaibach. Reprezentujący miejscową, zakorzenioną społeczność “Piraci” są odmalowani z dużą dozą sympatii, a rzeczywistość jest przedstawiana ich oczami, mimo że ich działania są “obiektywnie reakcyjne”, a motywy działań często niskie (chciwość). Natomiast wódz “Kolonistów” Andrzej Kszyk, syn komunistycznego działacza, jest postacią lekko karykaturalną.
W Awanturze w Niekłaju można tez dopatrzyć się zakamuflowanych aluzji politycznych. W epizodzie rozgrywającym się na zamieszkanej przez emerytów ulicy Zapłotkowej, Zenon (nota bene postać o przewadze cech negatywnych) mówi z zadumą o biednych emerytach z tej uliczki, że “nie ma już tego kraju, gdzie chcieliby wyjechać” – najprawdopodobniej ma na myśli Polskę międzywojenną.
Powieść opiera się na podobnym schemacie fabularnym, co Chłopcy z Placu Broni Ferenca Molnára. Dwie chłopięce bandy walczą o kontrolę nad terytorium. Nazwy band są inspirowane współczesną kulturą masową i polityką, chłopcy chcą naśladować bohaterów walczących w słusznej sprawie. U Molnára inspiracją była Wiosna Ludów i włoskie Risorgimento, u Niziurskiego jest to dekolonizacja Afryki i kosmonautyka. Podobnie jak “Plac Broni”, tak samo “Stary Ogród” w zakończeniu powieści przestaje istnieć – ma zostać zagospodarowany i straci romantykę. Zakończenie Awantury jest jednak o wiele bardziej pogodne.
W Awanturze pojawiają się też elementy powtarzane w późniejszej twórczości Niziurskiego – np. postać Światka Dauera, który wędruje po Polsce z ojcem w ślad za “wielkimi budowami socjalizmu”, znajdzie później rozwinięcie w głównym bohaterze powieści Siódme wtajemniczenie.
W Awanturze w Niekłaju jest stosunkowo mało humoru słownego charakterystycznego dla Niziurskiego, niewiele jest np. groteskowo brzmiących nazwisk. Nazwisko Anki Ankwicz jest jednak nazwiskiem historycznym, prawdopodobnie zapożyczonym od jednego z przywódców Targowicy, Józefa Ankwicza, powieszonego podczas insurekcji kościuszkowskiej. Do Awantury w Niekłaju nawiązuje kilka opowiadań Niziurskiego, zamieszczonych w zbiorach Trzynasty występek oraz Jutro klasówka. Akcja ich rozgrywa się w tym samym miasteczku, choć jak wynika z fabuły, około roku później. Bohaterami są częściowo te same postacie.
Tagi: Afryki, Akcja, Aluzji, Andrzej, Anka, Anki, Ankwicz, Ankwicza, Autorstwa, Awantura, Awantura w Niekłaju, Awantury, Awanturze, Band, Bandą, Bandy, Bardziej, Barwna, Bene, Beztłokowy, Biednych, Biorą, Bitwy, Bliżej, Bohaterami, Bohaterów, Bohaterowie, Bohaterze, Bosmanem, Broni, Brzmiących, Budowami, Była, Cech, Charakterystycznego, Chcą, Chcieliby, Chciwość, Choć, Chłopców, Chłopcy, Chłopięce, Czasie, Częściowo, Często, Dauera, Dekolonizacja, Dochodzą, Domyślić, Dopatrzyć, Dorośli, Dość, Dozą, Drobnomieszczaństwa, Dużą, Dużym, Dwie, Działać, Działacza, Działań, Działania, Dzieją, Edmunda, Elementy, Emerytach, Emerytów, Epizodzie, Epoce, Fabryce, Fabryki, Fabularnym, Fabuły, Ferenca, Fikcyjnym, Gdyni, Gomułkowskiej, Groteskowo, Grunwaldem, Głównym, Historycznym, Humoru, Inscenizacja, Inscenizacji, Inspiracja, Inspirowane, Insurekcji, Istnieć, Jakaś, Jakoby, Jaszczurek, Jednak, Jednego, Jednocześnie, Józefa, Jutro, Karaibach, Karykaturalną, Kielecczyźnie, Kilka, Klasówka, Klimat, Kolonistów, Komunistycznego, Koniec, Kontrolę, Kościuszkowskiej, Kosmonautyka, Kraju, Kszyk, Które, Którego, Kultura, Latem, Legend, Lekko, Lipca, Lipcu, Lokalizacja, Lokalnych, Ludów, Luźnych, Marynarza, Masową, Małego, Mało, Miasteczka, Miasteczku, Michał, Między, Międzywojenną, Miejscową, Mimo, Motywuje, Motywy, Mówi, Można, Myśli, Młodu, Młodzieży, Najprawdopodobniej, Narracja, Naśladować, Natomiast, Nawiązuje, Nazwisk, Nazwiskiem, Nazwisko, Nazwy, Negatywnych, Niebezpieczne, Niekłaj, Niekłaju, Niemieckiego, Niepokojące, Nieubłaganych, Niewiele, Nim, Niskie, Niziurski, Niziurskiego, Nota, Np, Obiektywnie, Oczami, Odchodzącym, Oddaje, Odmalowani, Ogród, Ogrodem, Ogrodu, Ojcem, Określona, Okresu, Opiera, Opowiadań, Ostrzeżenia, Parkiem, Penetrują, Pilnie, Piraci, Piratów, Plac, Placu, Plemiennymi, Plotka, Podobnie, Podobnym, Podstawowej, Podziałami, Podzieleni, Pogodne, Pojawiają, Politycznych, Polityką, Polsce, Polskę, Polski, Ponad, Ponieważ, Postać, Postacią, Postacie, Postanawiają, Powieść, Powieści, Powieszonego, Powolnych, Powtarzane, Później, Późniejszej, Półkolonii, Prawdopodobnie, Próbach, Prowadzona, Przededniu, Przedpołudniami, Przedstawia, Przedstawiana, Przemian, Przestaje, Przewadze, Przeżył, Przygodowa, Przygody, Przywódca, Przywódców, Przywódczyni, Pływał, Ramach, Reakcyjne, Reją, Rękę, Reprezentatywna, Reprezentujący, Risorgimento, Roku, Romantykę, Rozgrywa, Rozgrywającym, Rozwinięcie, Rytm, Rywalizują, Rzeczy, Rzeczywistość, Rzeczywistości, Rzemieślniczych, Same, Samo, Samym, Schemacie, Silnik, Siódme, Skarb, Skrzynie, Ślad, Sobą, Socjalizmu, Społeczność, Sprawie, Środkowej, Stary, Starym, Statkach, Stopniu, Stosunkowo, Straci, Strzeżony, Światem, Światka, Świecie, Święta, Sympatii, Sympatyzuje, Syn, Szajkę, Szczególnie, Szkoły, Szwajsa, Słownego, Słusznej, Targowicy, Te, Tekście, Terenie, Terytorium, Też, Tradycji, Trzynasty, Twórczości, Uczniowie, Udział, Ukryty, Ulicy, Uliczki, Usiłuje, Walczą, Walcząc, Walczących, Wciągnięte, Wczesnego, Wędruje, Wiceadmirał, Wiedzę, Wiele, Wielkimi, Wierzą, Wiosna, Wniosku, Wódz, Wodza, Wojny, Wokół, Wolnym, Współczesną, Wtajemniczenie, Wydana, Wyjechać, Wykraść, Wynalazek, Wynika, Wyobrażenia, Wystawiona, Występek, Właściciela, Własną, Włoskie, Zaduma, Zagospodarowany, Zakamuflowanych, Zakończenie, Zakończeniu, Zakopane, Zakorzenioną, Zamieszczonych, Zamieszkanej, Zapożyczonym, Zapuszczonym, Zapłotkowej, Zastępca, Zbiorach, Zdemaskować, Zenon, Zielonych, Znacznym, Znajduje, Znajdzie, Zostać, Zostaje, Związanych, Złotem
Edmund Niziurski (ur. 10 lipca 1925 w Kielcach), polski prozaik, publicysta, scenarzysta i dramaturg, a także socjolog i prawnik.
Twórca popularnych książek dla dorosłych i młodzieży, cechujących się charakterystycznym, nieco absurdalnym humorem słownym. Najbardziej znane to: “Księga urwisów” (1954 – szkolna lektura w 1978 wpisana na Listę Honorową IBBY), “Sposób na Alcybiadesa” (1964 – szkolna lektura w 1978 wpisana na Listę Honorową IBBY), “Niewiarygodne przygody Marka Piegusa” (nagroda “Orle Pióro” przyznana przez czytelników “Płomyka” w 1970 r.), “Klub włóczykijów“, “Naprzód, Wspaniali!“, “Adelo, zrozum mnie!”, “Żaba, pozbieraj się!”, “Awantura w Niekłaju“, “Siódme wtajemniczenie“.
Urodził się w rodzinie urzędniczej; syn Stanisława Niziurskiego, urzędnika państwowego i Leokadii z Grethów. Uczył się w Gimnazjum im. J. Śniadeckiego w Kielcach, jednak naukę przerwała wojna. Wraz z rodziną został ewakuowany na Węgry, gdzie kontynuował naukę w gimnazjum polskim dla uchodźców. Do Polski wrócił w 1940 r. Pracował jako robotnik w Hucie “Ludwików” i praktykant rolny w majątku Jeleniec pod Ostrowcem Świętokrzyskim. Uczył się na tajnych kompletach w Ostrowcu i w 1943 r. zdał egzamin maturalny; w tym samym roku rozpoczął eksternistyczne studia prawnicze na tajnych kompletach w Jeleńcu. Po zakończeniu wojny kontynuował studia prawnicze na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Studiował równocześnie dziennikarstwo na Wyższej Szkole Nauk Społecznych w Krakowie (1946–1947) i socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim (1947). W 1947 r. ukończył studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra. Ożenił się w 1947 r. z Zofią Barbarą Kowalską. Mieszkał i pracował w Katowicach i Kielcach, a od 1952 r. w Warszawie. Pracował w redakcji tygodnika “Wieś”, rozwijając równocześnie własną twórczość literacką. W 1951 r. został członkiem Związku Literatów Polskich, a w 1952 r. członkiem ZAiKS. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Debiutował w 1944 w wydawanym przez Armię Krajową “Biuletynie Informacyjnym”, w którym opublikował wiersz. Po wojnie współpracował z czasopismami “Płomyk”, “Świat Młodych”, “Wieś” oraz z Polskim Radiem jako autor słuchowisk. Popularność i uznanie przyniosły mu utwory dla dzieci i młodzieży, pisane żywo i barwnie, lecz i skłaniające do refleksji. Dla czytelnika dorosłego Niziurski napisał takie powieści, jak Przystań Eskulapa (1958, powieść sensacyjna), Pięć manekinów (1959, powieść kryminalna), Salon wytrzeźwień (1964), Wyraj (1964), Eminencje i bałłabancje (1975). Jego utwory były przekładane na wiele języków, w tym chiński. W 1974 otrzymał Nagrodę Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za twórczość radiową dla dzieci i młodzieży, w 1975 został kawalerem Orderu Uśmiechu.
Powieści Niziurskiego mają dynamiczną, często sensacyjną akcję i wyróżniają się indywidualnym stylem narracji oraz humorem słownym i sytuacyjnym. Rzeczywistość była ukazywana oczami ucznia, szkoła pokazywana jako miejsce opresyjne (choć z humorem). Elementy dydaktyczne i moralne są wprowadzane w sposób nienachalny.
Niziurski jest silnie związany z Kielecczyzną dziś zwaną regionem świętokrzyskim. Akcja kilku powieści rozgrywa się w fikcyjnych miejscowościach: Wilczków w Księdze urwisów, Niekłaj, Odrzywoły. które można umiejscowić w tym regionie. Niektóre opowiadania (Dzwonnik od świętego Floriana) rozgrywają się w tym regionie w okresie międzywojennym i upamiętniają wielkie strajki chłopskie w okresie sanacji.
W późniejszych utworach Niziurski często osiągał wysokie efekty pod względem formy, posługując się realizmem magicznym (Siódme wtajemniczenie, 1969) czy groteską (Awantury kosmiczne). Tonacja kolejnych utworów jest pod wieloma względami coraz bardziej pesymistyczna, charakterystycznymi postaciami stają się outsiderzy nie mogący dopasować się do szkolnego otoczenia, w którym niebezpieczni są nie tylko nauczyciele, ale także inni uczniowie.
Niziurski używa biegle humoru słownego. Charakterystycznym elementem stylu pisarza są znaczące czy groteskowe nazwiska i imiona, np. Wieńczysław Nieszczególny, Chryzostom Cherlawy, Zygmunt Gnacki itd. Język, którym mówią bohaterowie, to barwna mieszanina autentycznego slangu młodzieżowego, języka naukowego i kreacji autorskiej. Niziurski jest dobrym obserwatorem życia młodzieży, ale ze względu na cykl wydawniczy powieści oraz ich wznowienia po kilku latach, język, którym mówi młodzież w jego powieściach, często bywa anachroniczny i nie odpowiada prawdziwemu, który się bardzo szybko zmienia.
Tagi: Absurdalnym, Adelo, Akcja, Akcję, Alcybiadesa, Anachroniczny, Armię, Autentycznego, Autor, Autorskiej, Awantura, Awantura w Niekłaju, Awantury, Awantury kosmiczne, Barbarą, Bardziej, Bardzo, Barwna, Barwnie, Bałłabancje, Biegle, Biuletynie, Bohaterowie, Bywa, Była, Były, Cechujących, Charakterystycznym, Charakterystycznymi, Cherlawy, Chiński, Choć, Chryzostom, Chłopskie, Coraz, Cykl, Czasopismami, Często, Czytelnika, Czytelników, Członkiem, Debiutował, Dobrym, Dopasować, Dorosłego, Dorosłych, Dramaturg, Dydaktyczne, Dynamiczną, Dzieci, Dziennikarstwo, Dziś, Dzwonnik, Edmund, Efekty, Egzamin, Eksternistyczne, Elementem, Elementy, Eminencje, Eskulapa, Ewakuowany, Fikcyjnych, Floriana, Formy, Gimnazjum, Gnacki, Grethów, Groteską, Groteskowe, Gwiazda Barnarda, Honorową, Hucie, Humorem, Humoru, Ibby, Im, Imiona, Indywidualnym, Informacyjnym, Inni, Jagiellońskim, Jako, Jednak, Jeleńcu, Jeleniec, Język, Języka, Języków, Katolickim, Katowicach, Kawalerem, Kielcach, Kielecczyzną, Kilku, Klub, Klub włóczykijów, Kolejnych, Komitetu, Kompletach, Kontynuował, Kosmiczne, Kowalską, Krajową, Krakowie, Kreacji, Kryminalną, Książek, Księdze, Księga, Księga Urwisów, Które, Latach, Lecz, Lekturą, Leokadii, Lipca, Listę, Literacką, Literatów, Lubelskim, Ludwików, Magicznym, Magistra, Mają, Majątku, Manekinów, Marka, Maturalny, Międzywojennym, Miejsce, Miejscowościach, Mieszanina, Mieszkał, Mnie, Mogący, Moralne, Mówi, Mówią, Można, Młodych, Młodzież, Młodzieżowego, Młodzieży, Nagroda, Nagrodę, Najbardziej, Napisał, Naprzód, Naprzód Wspaniali!, Narracji, Nauczyciele, Nauk, Naukę, Naukowego, Nazwiska, Niebezpieczni, Nieco, Niektóre, Niekłaj, Niekłaju, Nienachalny, Nieszczególny, Niewiarygodne, Niewiarygodne przygody Marka Piegusa, Niziurski, Niziurskiego, Np, Obserwatorem, Oczami, Odpowiada, Odrzywoły, Okresie, Opowiadania, Opresyjne, Opublikował, Orderu, Orle, Osiągał, Osobliwe przypadki Cymeona Maksymalnego, Ostrowcem, Ostrowcu, Otoczenia, Otrzymał, Outsiderzy, Ożenił, Państwowego, Pesymistyczna, Pięć, Piegusa, Pióro, Pisane, Pisarza, Pisarzy, Pokazywana, Polski, Polskich, Polskim, Popularność, Popularnych, Postaciami, Posługując, Powieść, Powieści, Powieściach, Pozbieraj, Późniejszych, Pracował, Praktykant, Prawdziwemu, Prawnicze, Prawnik, Prozaik, Przekładane, Przerwała, Przygody, Przyniosły, Przystań, Przyznana, Publicysta, Płomyk, Płomyka, Radia, Radiem, Radiową, Realizmem, Redakcji, Refleksji, Regionem, Regionie, Robotnik, Rodzina, Rodzinie, Roku, Rolny, Równocześnie, Rozgrywa, Rozgrywają, Rozpoczął, Rozwijając, Rzeczywistość, Salon, Samym, Sanacji, Scenarzysta, Sensacyjna, Silnie, Siódme, Siódme wtajemniczenie, Skłaniające, Slangu, Śniadeckiego, Socjolog, Socjologię, Sposób, Sposób na Alcybiadesa, Społecznych, Spraw, Stają, Stanisława, Stowarzyszenia, Strajki, Studia, Studiował, Stylem, Stylu, Świat, Świętego, Świętokrzyskim, Syn, Sytuacyjnym, Szkole, Szkolną, Szkolnego, Szkolny lud Okulla i ja, Szkoła, Szybko, Słownego, Słownym, Słuchowisk, Tajnych, Takie, Także, Telewizji, Tonacja, Twórca, Twórczość, Tygodnika, Tylko, Tytuł, Uchodźców, Ucznia, Uczniowie, Uczył, Ukazywana, Ukończył, Umiejscowić, Uniwersytecie, Upamiętniają, Ur, Urodził, Urwisów, Urzędniczej, Urzędnika, Uśmiechu, Utworach, Utworów, Utwory, Uznanie, Uzyskał, Używa, Warszawie, Węgry, Wiele, Wielkie, Wieloma, Wieńczysław, Wiersz, Wieś, Wilczków, Wojna, Wojnie, Wojny, Wpisana, Wprowadzane, Wrócił, Wspaniali, Współpracował, Wtajemniczenie, Wydawanym, Wydawniczy, Wyraj, Wyróżniają, Wysokie, Wytrzeźwień, Wyższej, Względami, Względem, Względu, Wznowienia, Własną, Włóczykijów, Żaba, Zaiks, Zakończeniu, Zdał, Zmienia, Znaczące, Znane, Zofią, Został, Zrozum, Zwaną, Związany, Związku, Życia, Zygmunt, Żywo
