Tomek w Gran Chaco to ósmy tom z cyklu książek Alfreda Szklarskiego o przygodach Tomka Wilmowskiego i jego przyjaciół, po raz pierwszy wydany w 1987 roku, a później kilkukrotnie wznawiany.
Wydarzenia tu opisywane stanowią ciąg dalszy przygód zawartych w tomie Tomek u źródeł Amazonki.
Więzieni przez Indian Jan Smuga i kapitan Nowicki planują ucieczkę z miasta Inków. Jednakże Nowicki, ratując z opresji dziecko i żonę miejscowego szamana Onariego, zostaje raniony przez pumę. Onari, który był wcześniej nieufnie nastawiony do “przybyszów”, leczy kapitana. Wdzięczna żona szamana, Agua, doradza bohaterom jak najszybszą ucieczkę, opowiadając o rebelii, planowanej przez plemię wolnych Kampów. Wskazuje im także miejsce ukrycia broni, bez której nie dadzą sobie rady. Następnego dnia, korzystając z burzy, Nowicki razem ze Smugą uciekają z wioski Indian. Nad rzeką znajdują łódź, którą dalej podróżują. W czasie ucieczki omal nie natrafiają na Kampów, którzy właśnie rozpoczęli powstanie. Pierwszym aktem przemocy jest wymordowanie wioski osadników. Czekając w ukryciu, aż Indianie odpłyną, mężczyźni znajdują Pabla – chłopca, który przeżył rzeź dzięki temu, że wyszedł na polowanie. Zabierają ze sobą chłopca, który okazuje się wiernym towarzyszem. Później trafiają do opuszczonej wioski, gdzie spotykają handlarza Antonia. Za złoto ze starego skarbca Inków, które dał im Onari, kupują broń i jedzenie, a przede wszystkim kupują za nie wolność dwustu niewolnikom.
W tym czasie Tomek z żoną, kuzynem Zbyszkiem i jego przyjaciółką Nataszą czekają w Limie na ojca Tomka. Wilmowski przyjeżdża z Wilsonem, wspólnikiem Kompanii “Nixon-Rio Putumayo” i przyjacielem Smugi. Dołącza do nich też Wu Meng – Chińczyk, znajomy Zbyszka Karskiego. W ciągu pięciu dni grupa wyrusza na ratunek Smudze i Nowickiemu. W La Paz natrafiają na rewolucję, która wstrzymuje ich wyprawę. Na szczęście Wilmowski daje łapówkę ważnemu generałowi, który zgadza się na doczepienie wagonu Wilmowskich do pociągu wojskowego. Rewolucja powoduje, że ekspedycja musi znacznie zbaczać z planowanej trasy. Po drodze napotykają uciekinierkę z wioski ograbionej przez okrutnych Payagua. Tomek wraz z Wilsonem, Haboku i paroma Indianami Cubeo ruszają na odsiecz i pomagają tubylcom pozbyć się intruzów. Wdzięczni Indianie zapraszają całą wyprawę do swej wioski na ucztę. Po kilkudniowym odpoczynku Wilmowscy ruszają w dalszą drogę. Niestety, okazuje się, że statek, którym mieli podróżować, dawno odpłynął, a następny będzie dopiero za kilka tygodni. W porcie stoi jednak parowiec z uszkodzonym kotłem. Szczęśliwie, Wu-Meng okazuje się “złotą rączką” i naprawia kocioł. Po wielu dniach podróży, w pewnym porcie podróżnicy zostają zatrzymani przez dobrze uzbrojonych Indian, którzy są podwładnymi panującego tu “Generała”. Generałem niespodziewanie okazuje się być kapitan Nowicki, z którym jest także Smuga. Odnalezieni przyjaciele wyjaśniają przybyszom, że to oni rozniecili rewolucję, a Indianie Nowickiego mianowali swoim generałem.
Tagi: Agua, Aktem, Alfreda, Amazonki, Antonia, Aż, Będzie, Bohaterom, Broń, Broni, Burzy, Całą, Chaco, Chińczyk, Chłopca, Ciąg, Ciągu, Cubeo, Cyklu, Czasie, Czekają, Czekając, Dadzą, Daje, Dalej, Dalszą, Dalszy, Dawno, Dał, Dni, Dnia, Dniach, Dobrze, Doczepienie, Dopiero, Doradza, Dołącza, Drodze, Drogę, Dwustu, Dziecko, Dzięki, Ekspedycja, Generała, Generałem, Generałowi, Gran, Grupa, Haboku, Handlarza, Im, Indian, Indianami, Indianie, Inków, Intruzów, Jan, Jednak, Jednakże, Jedzenie, Kampów, Kapitan, Kapitana, Karskiego, Kilka, Kilkudniowym, Kilkukrotnie, Kocioł, Kompanii, Korzystając, Kotłem, Książek, Którą, Które, Kupują, Kuzynem, La, Leczy, Limie, Meng, Mężczyźni, Mianowali, Miasta, Miejsce, Miejscowego, Mieli, Musi, Najszybszą, Napotykają, Naprawia, Nastawiony, Następnego, Następny, Natasza, Natrafiają, Nich, Niespodziewanie, Niestety, Nieufnie, Niewolnikom, Nixon, Nowicki, Nowickiego, Nowickiemu, Odnalezieni, Odpoczynku, Odpłyną, Odpłynął, Odsiecz, Ograbionej, Ojca, Okazuje, Okrutnych, Omal, Onari, Onariego, Oni, Opisywane, Opowiadając, Opresji, Opuszczonej, Osadników, Ósmy, Pabla, Panującego, Paroma, Parowiec, Payagua, Paz, Pewnym, Pięciu, Pierwszy, Pierwszym, Planowanej, Planują, Plemię, Pociągu, Podróżnicy, Podróżować, Podróżują, Podróży, Podwładnymi, Polowanie, Pomagają, Porcie, Powoduje, Powstanie, Pozbyć, Później, Przede, Przemocy, Przeżył, Przybyszom, Przybyszów, Przygód, Przygodach, Przyjaciele, Przyjacielem, Przyjaciół, Przyjaciółką, Przyjeżdża, Pumę, Putumayo, Rączką, Rady, Raniony, Ratując, Ratunek, Raz, Razem, Rebelii, Rewolucja, Rewolucję, Rio, Roku, Rozniecili, Rozpoczęli, Ruszają, Rzeka, Rzeź, Skarbca, Smudze, Smuga, Smugi, Sobą, Sobie, Spotykają, Stanowią, Starego, Statek, Stoi, Swej, Swoim, Szamana, Szczęście, Szczęśliwie, Szklarskiego, Także, Temu, Tom, Tomek, Tomek u źródeł Amazonki, Tomek w Gran Chaco, Tomie, Tomka, Towarzyszem, Trafiają, Trasy, Tu, Tubylcom, Tygodni, Ucieczkę, Ucieczki, Uciekają, Uciekinierkę, Ucztę, Ukrycia, Ukryciu, Uszkodzonym, Uzbrojonych, Wagonu, Ważnemu, Wcześniej, Wdzięczna, Wdzięczni, Wiernym, Więzieni, Wilmowscy, Wilmowski, Wilmowskich, Wilmowskiego, Wilsonem, Wioski, Wojskowego, Wolność, Wolnych, Wskazuje, Wspólnikiem, Wstrzymuje, Wszystkim, Wu, Wydany, Wydarzenia, Wyjaśniają, Wymordowanie, Wyprawę, Wyrusza, Wyszedł, Wznawiany, Właśnie, Zabierają, Zapraszają, Zatrzymani, Zawartych, Zbaczać, Zbyszka, Zbyszkiem, Zgadza, Znacznie, Znajdują, Znajomy, Żona, Żonę, Zostają, Zostaje, Źródeł, Złota, Złoto, Łapówkę, Łódź
Sposób na Alcybiadesa – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego wydana w 1964 roku. Lektura do klasy szóstej szkoły podstawowej. Na jej podstawie nakręcono w 1997 roku serial telewizyjny Sposób na Alcybiadesa (premiera 2005) i fabularny film kinowy Spona (premiera 1998). Jest to jedna z nielicznych powieści Niziurskiego dla młodzieży, w której nie ma wątku sensacyjno-przygodowego, a akcja opiera się wyłącznie na życiu szkolnym.
Książka została wpisana na międzynarodową Listę Honorową IBBY w 1978 roku i zaliczona do Kanonu Książek dla Dzieci i Młodzieży w 2002 roku.
Akcja rozgrywa się w męskiej (dysedukacyjnej) szkole jedenastoletniej im. Lindego w Warszawie. Główni bohaterowie to czterech przyjaciół z klasy VIIIa: Ciamciara (narrator), Zasępa, Słabiszewki “Słaby” i Pędzelkiewicz “Pędzel”. Mając ciągłe problemy ze złymi ocenami, zgnębieni przez grono pedagogiczne, dochodzą do wniosku, że jedynym wyjściem jest zdobycie “sposobu” – są przeświadczeni, że starsze roczniki mają sprawdzone “sposoby” na każdego z nauczycieli. Dzięki zastosowaniu odpowiednich metod mogliby się nie uczyć, a mimo to mieć dobre oceny. Każdy ze sposobów miał być receptą, jak przetrwać cały rok w lenistwie, uzyskując jednocześnie dobre wyniki na świadectwie.
Bohaterowie próbują różnymi metodami (prośby, podstępy) zdobyć “sposoby” na wszystkich belfrów, w końcu decydują się na zakup “sposobu” za pieniądze, ale stać ich tylko na SPONAA, czyli Sposób na Alcybiadesa, który kupują od niejakiego Juliusza Lepkiego zwanego “Szekspirem”, prezesa kółka teatralnego. “Alcybiades” to starszy nauczyciel historii, profesor Misiak, łagodny, miły, który nigdy nie przysparzał uczniom poważniejszych kłopotów, dlatego sposób właśnie na niego był najtańszy. Chłopcy wahali się, czy w ogóle jest potrzebny w wypadku tego nauczyciela. Jednak w rezultacie się zdecydowali, skuszeni perspektywą uzyskania dobrych ocen z przynajmniej jednego przedmiotu.
“SPONAA” sprzedana im przez “Szekspira” polega głównie na tzw. “Wielkim Asocjacyjnym Bluffie”, “zapuszczaniu Węża Morskiego” i doprowadzaniu Alcybiadesa do “dryfu”, tj. luźnej narracji na ciekawe tematy historyczne. Zastosowanie tych metod powoduje, że lekceważony dotąd “Alcybiades” okazuje się świetnym wykładowcą, a klasa ulega fascynacji historią. Kulminacją powieści jest finał – klasa VIIIa zostaje wyznaczona do oprowadzenia po Warszawie wycieczki uczniów z Ełku. W przededniu chłopcy przerażeni perspektywą kompromitacji, dręczeni sennymi koszmarami i wyrzutami sumienia, postanowiają wyjawić Alcybiadesowi że ich zainteresowanie historią było tylko “sposobem”. Profesor przekonuje jednak ich, że posiadają dużą wiedzę historyczną. Oprowadzanie wycieczki okazuje się wielkim sukcesem.
Pointa stawia pytanie, czy za nauczeniem się przez bohaterów historii stoi m.in. cud, SPONAA, czy ich własne, nierozpoznane dotąd umiejętności.
Tagi: Akcja, Alcybiades, Alcybiadesa, Alcybiadesowi, Asocjacyjnym, Belfrów, Bluffie, Bohaterów, Bohaterowie, Było, Cały, Chłopcy, Ciągłe, Ciamciara, Ciekawe, Cud, Czterech, Czyli, Decydują, Dlatego, Dobre, Dobrych, Dochodzą, Doprowadzaniu, Dotąd, Dręczeni, Dryfu, Dużą, Dysedukacyjnej, Dzieci, Dzięki, Edmunda, Ełku, Fabularny, Fascynacji, Film, Finał, Grono, Główni, Głównie, Historia, Historii, Historyczną, Historyczne, Honorową, Ibby, Im, Jedenastoletniej, Jedną, Jednak, Jednego, Jednocześnie, Jedynym, Jej, Juliusza, Kanonu, Każdego, Każdy, Kinowy, Klasa, Klasy, Kompromitacji, Końcu, Koszmarami, Kółka, Książek, Książka, Kulminacją, Kupują, Kłopotów, Lekceważony, Lekturą, Lenistwie, Lepkiego, Lindego, Listę, Luźnej, Mają, Mając, Męskiej, Metod, Metodami, Miał, Mieć, Międzynarodową, Mimo, Misiak, Miły, Mogliby, Morskiego, Młodzieży, Najtańszy, Nakręcono, Narracji, Narrator, Nauczeniem, Nauczyciel, Nauczyciela, Nauczycieli, Niego, Niejakiego, Nielicznych, Nierozpoznane, Nigdy, Niziurskiego, Ocen, Ocenami, Oceny, Odpowiednich, Ogóle, Okazuje, Opiera, Oprowadzanie, Oprowadzenia, Pedagogiczne, Pędzel, Pędzelkiewicz, Perspektywą, Pieniądze, Podstawie, Podstawowej, Podstępy, Pointa, Polega, Posiadają, Postanowiają, Potrzebny, Poważniejszych, Powieść, Powieści, Powoduje, Premiera, Prezesa, Problemy, Próbują, Profesor, Prośby, Przededniu, Przedmiotu, Przekonuje, Przerażeni, Przeświadczeni, Przetrwać, Przygodowego, Przyjaciół, Przynajmniej, Przysparzał, Pytanie, Receptą, Rezultacie, Roczniki, Rok, Roku, Rozgrywa, Różnymi, Sennymi, Sensacyjno, Serial, Skuszeni, Spona, Sponaa, Sposób, Sposób na Alcybiadesa, Sposobem, Sposobów, Sposobu, Sposoby, Sprawdzone, Sprzedana, Stać, Starsze, Starszy, Stawia, Stoi, Sukcesem, Sumienia, Świadectwie, Świetnym, Szekspira, Szekspirem, Szkole, Szkolnym, Szkoły, Szóstej, Słabiszewki, Słaby, Teatralnego, Telewizyjny, Tematy, Tj, Tych, Tylko, Tzw, Uczniom, Uczniów, Uczyć, Ulega, Umiejętności, Uzyskania, Uzyskując, Viiia, Wahali, Warszawie, Wątku, Węża, Wiedzę, Wielkim, Wniosku, Wpisana, Wszystkich, Wycieczki, Wydana, Wyjawić, Wyjściem, Wykładowcą, Wyniki, Wypadku, Wyrzutami, Wyznaczona, Wyłącznie, Własne, Właśnie, Zainteresowanie, Zakup, Zaliczona, Zapuszczaniu, Zasępa, Zastosowanie, Zastosowaniu, Zdecydowali, Zdobyć, Zdobycie, Zgnębieni, Zostaje, Została, Zwanego, Życiu, Złymi, Łagodny
