Potworny regiment (Monstrous Regiment) – humorystyczna powieść fantasy Terry Pratchetta, wydana w 2003 r. Jest to trzydziesta pierwsza część długiego cyklu Świat Dysku, będąca przy tym ósmą częścią podcyklu o Straży Miejskiej.

Książka ukazuje w krzywym zwierciadle tak walkę o równouprawnienie płci jak i walkę w sensie wojny. Autor również raczył się przejechać po religijnych zakazach i lista obrzydliwości Nuggana wygląda dosyć okazale. Na okładce, zaprojektowanej przez Paula Kidby zamieszczono parodię słynnej fotografii “Sztandar nad Iwo Jimą”.

Akcja książki dzieje się głównie w Borogravii, kraju, który natychmiast po przegraniu wojny z jednym z sąsiadów, wdaje się w wojnę z następnym. Swoją drogą, gdybyśmy tylko mieli wystarczającą liczbę lemieszy do przekucia…

Straż Miejska jest tutaj potraktowana (podobnie zresztą jak w książce Prawda) po macoszemu, jednak z braku lepszego cyklu… Odgrywa rolę raczej drugorzędną. Głównymi bohaterami… Co ja mówię. Bohaterkami są kobiety, które udając mężczyzn wyruszają na wojnę. Co lepsze, właściwie tę wojnę wygrywają – nie bez znaczenia będzie tu pozycja diuka Ankh-Morpork, Komendata Straży Miejskiej, sir Samuela Vimesa.

A propos, bo Pratchett jedzie po wszystkim – widzimy również świetną parodię propagandy sukcesu i zakradające się w serca żołnierzy zwątpienie. A że to kobiece serca, to “pojemne jak przedwojenna wanna” (Kasia Nosowska).

Główna bohaterka tomu, Polly Perks pracuje w karczmie prowadzonej przez ojca. Obawiając się, że po jego śmierci utraci karczmę (kobiety nie dziedziczą), postanawia odnaleźć swojego brata, który wstąpił do wojska i zaginął… Jej oddział dowodzony jest przez typowego sierżanta (wiecznie krzyczący fachowiec od wojny, z długą listą zasług w wielu bitwach) i romantycznego porucznika, przeniesionego do służby liniowej z biura. Mimo zupełnego braku wyszkolenia odnoszą sukcesy w walkach i stopniowo okazuje się, że żołnierze są kobietami.

Ujawnienie tego prowadzi do zmian w obyczajach Borogrovii, choć z kłopotami i raczej małymi kroczkami.

Zazwyczaj wydarzenia z cyklu dzieją się w mieście (w końcu straż miejska a nie gminna) Ankh-Morpork (jest to też najczęściej w cyklu opisywane miasto). Głównym wątkiem cyklu jest oczywiście policja i, co bardzo ciekawe, kryminalistyka. Oczywiście różne części poruszają też tematy specyficzne dla siebie, ale to są takie ogólne, które znajdują się w każdym tomie (no, kryminalistyka dojrzewa trochę później). Do tego świetne są opisy polityki rządzącej… może nie światem, ale tak lokalnie…

Głównymi postaciami Cykl o Straży Miejskiej są, co chyba jest jasne, sami strażnicy. Ci najważniejsi to – sir Samuel Vimes (kapitan, później komendant Straży, diuk Ankh), Marchewa Żelaznywładson (krasnolud – przez adopcję, wzrost około dwóch metrów, ufność i patrzenie na wprost – to jego dewiza, ale idzie w parzez ogromną charyzmą, więc mu nie przeszkadza – najprawdopodobniej prawowity potomek rodu królewskiego Ankh-Morporok), Delfina Angua von Überwald (wilkołak, dziewczyna Marchewy), Frederick Fred Colon (wieczny sierżant, choć bywał degradowany wielokrotnie a zdarzało mu się też pełnić obowiązki kapitana – najdłuższy stażem strażnik, co naprawdę nie oznacza najlepszego), Cecil W. St J. Nobby Nobbs (w odróżnieniu od poprzedniego wieczny kapral, potrzebował dokumentu oficjalnie potwierdzającego jego człowieczeństwo), Detrytus (pierwszy troll w straży, doczekał się stopnia sierżanta i hełmu schładzającego – dzięki czemu jest mądrzejszy, albowiem krzem lepiej pracuje na zimno), Cudo Tyłeczek (Cheri, pierwszy krasnolud, który przyznał publicznie że jest kobietą i to manifestował – jednocześnie alchemiczka a co za tym idzie – pierwszy technik kryminalistyki).

Rzecz jasna to nie zamyka listy funkcjonariuszy Straży Miejskiej, ani nawet nie zasługuje na nazwę listy okrojonej. Ot, taki wstęp. Cykl o Straży Miejskiej – to książki, które musisz przeczytać.