Sposób na Alcybiadesa – powieść dla młodzieży Edmunda Niziurskiego wydana w 1964 roku. Lektura do klasy szóstej szkoły podstawowej. Na jej podstawie nakręcono w 1997 roku serial telewizyjny Sposób na Alcybiadesa (premiera 2005) i fabularny film kinowy Spona (premiera 1998). Jest to jedna z nielicznych powieści Niziurskiego dla młodzieży, w której nie ma wątku sensacyjno-przygodowego, a akcja opiera się wyłącznie na życiu szkolnym.
Książka została wpisana na międzynarodową Listę Honorową IBBY w 1978 roku i zaliczona do Kanonu Książek dla Dzieci i Młodzieży w 2002 roku.
Akcja rozgrywa się w męskiej (dysedukacyjnej) szkole jedenastoletniej im. Lindego w Warszawie. Główni bohaterowie to czterech przyjaciół z klasy VIIIa: Ciamciara (narrator), Zasępa, Słabiszewki “Słaby” i Pędzelkiewicz “Pędzel”. Mając ciągłe problemy ze złymi ocenami, zgnębieni przez grono pedagogiczne, dochodzą do wniosku, że jedynym wyjściem jest zdobycie “sposobu” – są przeświadczeni, że starsze roczniki mają sprawdzone “sposoby” na każdego z nauczycieli. Dzięki zastosowaniu odpowiednich metod mogliby się nie uczyć, a mimo to mieć dobre oceny. Każdy ze sposobów miał być receptą, jak przetrwać cały rok w lenistwie, uzyskując jednocześnie dobre wyniki na świadectwie.
Bohaterowie próbują różnymi metodami (prośby, podstępy) zdobyć “sposoby” na wszystkich belfrów, w końcu decydują się na zakup “sposobu” za pieniądze, ale stać ich tylko na SPONAA, czyli Sposób na Alcybiadesa, który kupują od niejakiego Juliusza Lepkiego zwanego “Szekspirem”, prezesa kółka teatralnego. “Alcybiades” to starszy nauczyciel historii, profesor Misiak, łagodny, miły, który nigdy nie przysparzał uczniom poważniejszych kłopotów, dlatego sposób właśnie na niego był najtańszy. Chłopcy wahali się, czy w ogóle jest potrzebny w wypadku tego nauczyciela. Jednak w rezultacie się zdecydowali, skuszeni perspektywą uzyskania dobrych ocen z przynajmniej jednego przedmiotu.
“SPONAA” sprzedana im przez “Szekspira” polega głównie na tzw. “Wielkim Asocjacyjnym Bluffie”, “zapuszczaniu Węża Morskiego” i doprowadzaniu Alcybiadesa do “dryfu”, tj. luźnej narracji na ciekawe tematy historyczne. Zastosowanie tych metod powoduje, że lekceważony dotąd “Alcybiades” okazuje się świetnym wykładowcą, a klasa ulega fascynacji historią. Kulminacją powieści jest finał – klasa VIIIa zostaje wyznaczona do oprowadzenia po Warszawie wycieczki uczniów z Ełku. W przededniu chłopcy przerażeni perspektywą kompromitacji, dręczeni sennymi koszmarami i wyrzutami sumienia, postanowiają wyjawić Alcybiadesowi że ich zainteresowanie historią było tylko “sposobem”. Profesor przekonuje jednak ich, że posiadają dużą wiedzę historyczną. Oprowadzanie wycieczki okazuje się wielkim sukcesem.
Pointa stawia pytanie, czy za nauczeniem się przez bohaterów historii stoi m.in. cud, SPONAA, czy ich własne, nierozpoznane dotąd umiejętności.
Tagi: Akcja, Alcybiades, Alcybiadesa, Alcybiadesowi, Asocjacyjnym, Belfrów, Bluffie, Bohaterów, Bohaterowie, Było, Cały, Chłopcy, Ciągłe, Ciamciara, Ciekawe, Cud, Czterech, Czyli, Decydują, Dlatego, Dobre, Dobrych, Dochodzą, Doprowadzaniu, Dotąd, Dręczeni, Dryfu, Dużą, Dysedukacyjnej, Dzieci, Dzięki, Edmunda, Ełku, Fabularny, Fascynacji, Film, Finał, Grono, Główni, Głównie, Historia, Historii, Historyczną, Historyczne, Honorową, Ibby, Im, Jedenastoletniej, Jedną, Jednak, Jednego, Jednocześnie, Jedynym, Jej, Juliusza, Kanonu, Każdego, Każdy, Kinowy, Klasa, Klasy, Kompromitacji, Końcu, Koszmarami, Kółka, Książek, Książka, Kulminacją, Kupują, Kłopotów, Lekceważony, Lekturą, Lenistwie, Lepkiego, Lindego, Listę, Luźnej, Mają, Mając, Męskiej, Metod, Metodami, Miał, Mieć, Międzynarodową, Mimo, Misiak, Miły, Mogliby, Morskiego, Młodzieży, Najtańszy, Nakręcono, Narracji, Narrator, Nauczeniem, Nauczyciel, Nauczyciela, Nauczycieli, Niego, Niejakiego, Nielicznych, Nierozpoznane, Nigdy, Niziurskiego, Ocen, Ocenami, Oceny, Odpowiednich, Ogóle, Okazuje, Opiera, Oprowadzanie, Oprowadzenia, Pedagogiczne, Pędzel, Pędzelkiewicz, Perspektywą, Pieniądze, Podstawie, Podstawowej, Podstępy, Pointa, Polega, Posiadają, Postanowiają, Potrzebny, Poważniejszych, Powieść, Powieści, Powoduje, Premiera, Prezesa, Problemy, Próbują, Profesor, Prośby, Przededniu, Przedmiotu, Przekonuje, Przerażeni, Przeświadczeni, Przetrwać, Przygodowego, Przyjaciół, Przynajmniej, Przysparzał, Pytanie, Receptą, Rezultacie, Roczniki, Rok, Roku, Rozgrywa, Różnymi, Sennymi, Sensacyjno, Serial, Skuszeni, Spona, Sponaa, Sposób, Sposób na Alcybiadesa, Sposobem, Sposobów, Sposobu, Sposoby, Sprawdzone, Sprzedana, Stać, Starsze, Starszy, Stawia, Stoi, Sukcesem, Sumienia, Świadectwie, Świetnym, Szekspira, Szekspirem, Szkole, Szkolnym, Szkoły, Szóstej, Słabiszewki, Słaby, Teatralnego, Telewizyjny, Tematy, Tj, Tych, Tylko, Tzw, Uczniom, Uczniów, Uczyć, Ulega, Umiejętności, Uzyskania, Uzyskując, Viiia, Wahali, Warszawie, Wątku, Węża, Wiedzę, Wielkim, Wniosku, Wpisana, Wszystkich, Wycieczki, Wydana, Wyjawić, Wyjściem, Wykładowcą, Wyniki, Wypadku, Wyrzutami, Wyznaczona, Wyłącznie, Własne, Właśnie, Zainteresowanie, Zakup, Zaliczona, Zapuszczaniu, Zasępa, Zastosowanie, Zastosowaniu, Zdecydowali, Zdobyć, Zdobycie, Zgnębieni, Zostaje, Została, Zwanego, Życiu, Złymi, Łagodny
Łups! (Thud!) – humorystyczna powieść fantasy Terry Pratchetta, wydana w 2005 roku. Jest to trzydziesta czwarta część długiego cyklu Świat Dysku, będąca przy tym dziewiątą częścią podcyklu o Straży Miejskiej.
W momencie kiedy to piszę, jest to absolutna nowość na polskim rynku – premiera nastąpiła pod koniec maja. Oczywiście nie zmienia to faktu, że w oryginale książka ma już cztery lata. Treść luźno nawiązuje do fabuły Piątego Elefanta. Łups! opowiada o walkach między trollami i krasnoludami w Ankh-Morpork spowodowanymi przez rocznicę bitwy w dolinie Koom. Na tle tych wydarzeń dochodzi do kradzieży obrazu przedstawiającego rzeczoną bitwę.
Dzięki staraniom sir Samuela Vimesa na jaw wychodzi spisek dolnych krasnoludów, mający ukryć fakt, iż bitwa była… tak naprawdę przypadkowa, a krasnoludy i trolle zebrały się w dolinie Koom, aby zawrzeć pokój. Ginie krasnolud, to śledztwo przynajmniej prowadzą sierżant Angua i kapitan Marchewa… A musi być zakończone, zanim w Ankh-Morpor wybuchnie wojna etniczna. Ogromny obraz, który upamiętnia bitwę ginie również, ale tu śledztwo powierzono kapralowi Nobsowi i sierżantowi Colonowi, co może tylko źle wóżyć.
Nie wspomniałem o nowym rekrucie – który na szczęście prowadzi śledztwo z Marchewą i Anguą – Salacia von Humpeding, zwana Sally, która jest… wampirem. Oczywiście to nie koniec z kłopotami (bo nawet jej pełne nazwisko to kilkanaście stron…). Wkrótce okazuje się, iż Sally jest szpiegiem Dolnego Króla (a może nie tylko). Dodatkowo nie polubiły się z Anguą – wilkołak raczej pogardza wampirem. Koniec końców – i tak pozostanie nowym funkcjonariuszem Straży.
Jeżeli tego wszystkiego wam mało – to codziennie o osiemnastej sir Samuel musi wrócić do domu, aby poczytać czytankę Samowi Juniorowi – w końcu urodził mu się synek… Czytanka to “Gdzie jest moja krowa?”, gwoli kronikarskiej ścisłości.
W tej książce swoją rolę odegra gra (opisana w cyklu o Moist von Lipwigu) czyli w sumie szachy, rasizm, Kod Leonarda da Vinci… Mnie ta książka przypadła do gustu, choć niektórzy czytelnicy przedstawiają ją jako “znowu to samo”. Ale nie ma to jak kryminał z dużą dawką humoru.
Tagi: Angua, Ankh-Morpork, Bitwa, Cykl, Część, Czytanie, Czytelnik, Dawka, Dolina, Dom, Dół, Fabuła, Fakt, Fantasy, Fred Colon, Funkcjonariusz, Gust, Humor, Kapitan, Kapral, Kod Leonarda da Vinci, Komendant, Koniec, Koom, Kradzież, Krasnolud, Król, Kronika, Krowa, Kryminał, Książka, Maj, Marchewa, Moist von Lipwig, Moment, Morderstwo, Nawiązanie, Nazwisko, Nobby Nobbs, Nowość, Obraz, Opowieść, Oryginał, Pamięć, Piąty Elefant, Pokój, Polska, Powieść, Pratchett, Premiera, Przypadek, Rasizm, Rekrut, Rocznica, Rok, Rola, Rynek, Salacia von Humpeding, Sally, Sierżant, Spisek, Staranie, Straż, Straż Miejska, Strona, Świat Dysku, Szachy, Szpieg, Thud!, Tom, Treść, Troll, Tło, Walka, Wampir, Wilkołak, Wojna, Wróżba, Wydarzenie, Zabójstwo, Zebranie, Źle, Zmiana, Łups!
