Wpisy oznaczone ‘Przygody’
Tomek w tarapatach jest pierwszą opowieścią Alfreda Szklarskiego napisaną w 1948, opublikowaną pod pseudonimem Fred Garland. Opowiada o nastolatku podróżującym po świecie, przeżywającym niezwykłe przygody, poznającym ciekawych ludzi. Postać tytułowa tej książki stała się pierwowzorem Tomka Wilmowskiego, głównego bohatera późniejszych dziewięciu tomów, nie należy jednak do tego cyklu. Znaleziono ją po śmierci Alfreda Szklarskiego w jego rękopisach.
Tagi: Alfreda, Bohatera, Ciekawych, Cyklu, Dziewięciu, Fred, Garland, Głównego, Jednak, Książki, Ludzi, Należy, Napisana, Nastolatku, Niezwykłe, Opowiada, Opowieścią, Opublikowana, Pierwowzorem, Pierwsza, Podróżującym, Postać, Poznającym, Późniejszych, Przeżywającym, Przygody, Pseudonimem, Rękopisach, Śmierci, Stała, Świecie, Szklarskiego, Tarapatach, Tomek, Tomka, Tomów, Tytułową, Wilmowskiego, Znaleziono
Tomasz Wilmowski (ur. w 1888 r. w Warszawie) – postać fikcyjna, bohater serii książkowej Alfreda Szklarskiego.
Tomek Wilmowski żyje na przełomie XIX i XX wieku. Urodzony najprawdopodobniej w 1888 roku. Poznajemy go w 1902 jako młodego chłopca, który wychowuje się w Warszawie u wujostwa Karskich. Ojciec Tomka, Andrzej, spiskował przeciwko carowi i musiał uciekać z kraju. Wkrótce po jego wyjeździe umarła matka chłopca. Tomek był bardzo ciekawym i spragnionym życia chłopcem. Dobrze się uczył, lecz nie był prymusem tylko dlatego, iż w zrusyfikowanej szkole wykładana była historia Rosji. Tomek jako młody patriota chciał zasłużyć się Polsce nie mówił z kolegami po rosyjsku, lecz po polsku – jak przystało na Polaka i znał prawdziwą historię Polski dzięki swojej matce. Jego ulubionym przedmiotem była geografia. Największym marzeniem Tomka było spotkać znowu swojego ojca.
Pewnego dnia do domu Karskich przybył Jan Smuga – przyjaciel Andrzeja Wilmowskiego. Zabrał on ze sobą chłopca i doprowadził do jego spotkania z ojcem. Okazało się, że Andrzej Wilmowski był łowcą dzikich zwierząt i dużo podróżował, pracując dla niemieckiego handlarza zwierząt Hagenbecka (postać autentyczna). Tomek, na swoją pierwszą wyprawę udał się do Australii. Podczas podróży poznał bosmana Tadeusza Nowickiego, który też pochodził z Warszawy i zaprzyjaźnił się z nim. Dzięki niemu Tomek nauczył się po mistrzowsku posługiwać bronią palną. Natomiast w Australii poznał swoją przyszłą żonę Sally Allan. Kolejne tomy opisują przygody Tomka, jego ojca i przyjaciół na różnych kontynentach.
Cykl książek o przygodach Tomka, osadzony w początkach XX wieku opisuje egzotyczne, łowieckie wyprawy młodzieńca, a później młodego mężczyzny Tomasza Wilmowskiego, odbywane w towarzystwie grupy polskich emigrantów: swego bardzo prawego i szlachetnego ojca, tajemniczego Smugi oraz rubasznego i prostolinijnego bosmana Nowickiego. Czasem też towarzyszyła mu rezolutna i piękna żona, Sally Allan. Powieści utkane są z młodzieńczej tęsknoty za wielką przygodą, niewątpliwej geograficznej, przyrodniczej i antropologicznej erudycji autora oraz wyraźnych patriotycznych tonów.
Pierwowzorem postaci Tomka Wilmowskiego był bohater powieści pt. Tomek w tarapatach, pierwszej powieści dla młodzieży Alfreda Szklarskiego, który pierwsze wydanie w 1948 roku opublikował pod pseudonimem Fred Garland. Powieść została wydana ponownie w 2004 już pod prawdziwym nazwiskiem autora.
Tomasz Wilmowski, jako około 50-letni oficer polskiego kontrwywiadu, pojawia się na kartach książki Małgorzaty i Michała Kuźmińskich Sekret Kroke (wyd. Świat Książki, Warszawa 2009), której akcja rozgrywa się w przededniu II wojny światowej.
Tagi: Akcja, Alfreda, Allan, Andrzej, Andrzeja, Antropologicznej, Australii, Autentyczna, Autora, Bardzo, Bohater, Bosmana, Bronią, Była, Było, Carowi, Chciał, Chłopca, Chłopcem, Ciekawym, Cykl, Czasem, Dlatego, Dnia, Dobrze, Domu, Doprowadził, Dużo, Dzięki, Dzikich, Egzotyczne, Emigrantów, Erudycji, Fikcyjna, Fred, Garland, Geografia, Geograficznej, Grupy, Hagenbecka, Handlarza, Historia, Historię, Ii, Jan, Karskich, Kartach, Kolegami, Kolejne, Kontrwywiadu, Kontynentach, Kraju, Kroke, Książek, Książka, Książki, Książkowej, Kuźmińskich, Lecz, Letni, Marzeniem, Matce, Matka, Małgorzaty, Mężczyzny, Michała, Mistrzowsku, Mówił, Młodego, Młody, Młodzieńca, Młodzieńczej, Młodzieży, Najprawdopodobniej, Największym, Natomiast, Nauczył, Nazwiskiem, Niemieckiego, Niemu, Niewątpliwej, Nowickiego, Odbywane, Oficer, Ojca, Ojcem, Ojciec, Okazało, Opisują, Opisuje, Opublikował, Osadzony, Palną, Patriota, Patriotycznych, Pewnego, Piękna, Pierwowzorem, Pierwsza, Pierwsze, Pierwszej, Pochodził, Początkach, Podróżował, Podróży, Pojawia, Polaka, Polsce, Polski, Polskich, Polskiego, Polsku, Ponownie, Postać, Postaci, Posługiwać, Powieść, Powieści, Poznajemy, Poznał, Później, Pracując, Prawdziwą, Prawdziwym, Prawego, Prostolinijnego, Prymusem, Przeciwko, Przededniu, Przedmiotem, Przełomie, Przybył, Przygoda, Przygodach, Przygody, Przyjaciel, Przyjaciół, Przyrodniczej, Przystało, Przyszłą, Pseudonimem, Rezolutna, Roku, Rosji, Rosyjsku, Rozgrywa, Różnych, Rubasznego, Sally, Sekret, Serii, Smuga, Smugi, Sobą, Spiskował, Spotkać, Spotkania, Spragnionym, Swego, Świat, Światowej, Swoją, Swojego, Swojej, Szklarskiego, Szkole, Szlachetnego, Tadeusza, Tajemniczego, Tarapatach, Tęsknoty, Tomasz, Tomasza, Tomek, Tomka, Tomy, Tonów, Towarzystwie, Towarzyszyła, Tylko, Uciekać, Uczył, Udał, Ulubionym, Umarła, Urodzony, Utkane, Warszawa, Warszawie, Warszawy, Wieku, Wielką, Wilmowski, Wilmowskiego, Wojny, Wujostwa, Wychowuje, Wyd, Wydana, Wydanie, Wyjeździe, Wykładana, Wyprawę, Wyprawy, Wyraźnych, Xix, Xx, Zabrał, Zaprzyjaźnił, Zasłużyć, Znał, Znowu, Żona, Żonę, Została, Zrusyfikowanej, Zwierząt, Życia, Żyje, Łowcą, Łowieckie
Alfred Szklarski (ur. 21 stycznia 1912 w Chicago, zm. 9 kwietnia 1992 w Katowicach) – pisarz literatury młodzieżowej. Publikował także pod pseudonimami Alfred Bronowski, Fred Garland, Alfred Murawski (w czasie okupacji).
Alfred Szklarski przyjechał do Polski ze Stanów Zjednoczonych w 1926. Początkowo mieszkał we Włocławku, a od 1932 w Warszawie, gdzie w latach 1932-1938 studiował na Akademii Nauk Politycznych na Wydziale Konsularno-Dyplomatycznym. Pod okupacją opublikował w kolaboracyjnych pismach powieści dla dorosłych (1942 – Żelazny pazur, 1943 – Krwawe diamenty, 1944 – Tajemnica grobowca). Powieści te były opublikowane pod pseudonimem. Był żołnierzem AK, brał udział w powstaniu warszawskim. Po wojnie przez kilka miesięcy mieszkał w Krakowie, a następnie w Katowicach. W roku 1949 sądzony za publikacje w proniemieckich pismach min. NWK, skazany na karę 8 lat więzienia, zwolniony z więzienia w roku 1953. W latach 1954-1977 był redaktorem w katowickim wydawnictwie “Śląsk”. Debiutował w 1946 r. powieścią sensacyjną Gorący ślad. Alfred Szklarski jest laureatem wielu prestiżowych nagród literackich i odznaczeń, między innymi “Orle Pióro” (1968), Orderu Uśmiechu (1971) oraz Nagrody Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla młodzieży (1973, 1987). Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Był współautorem (razem z żoną Krystyną Szklarską) trylogii indiańskiej Złoto Gór Czarnych:
- Tom I – Orle Pióra (1974)
- Tom II – Przekleństwo złota (1977)
- Tom III – Ostatnia walka Dakotów (1979)
oraz wielotomowego cyklu o przygodach Tomka Wilmowskiego:
- Tomek w krainie kangurów (1957)
- Tomek na Czarnym Lądzie (1958, wcześniej wydany również jako Przygody Tomka na Czarnym Lądzie)
- Tomek na wojennej ścieżce (1959)
- Tomek na tropach Yeti (1961)
- Tajemnicza wyprawa Tomka (1963)
- Tomek wśród łowców głów (1965)
- Tomek u źródeł Amazonki (1967)
- Tomek w Gran Chaco (1987)
- Tomek w grobowcach faraonów (1994, tom wydany pośmiertnie, dokończony przez ks. Adama Zelgę na podstawie notatek pozostawionych przez autora)
Ponadto napisał:
- Tornado (Warszawa 1943, Wyd. Polskie; pod pseud.: Aleksander Gruda)
- Gorący ślad. Współczesna powieść sensacyjna (1946, pod pseud.: Alfred Bronowski)
- Trzy siostry. Powieść (1946, pod pseud.: Alfred Bronowski)
- Błędne ognie. Opowieść współczesna z życia górników (1947, pod pseud.: Alfred Bronowski)
- Nie czekaj na mnie. Powieść współczesna (1947, pod pseud.: Alfred Bronowski)
- Tomek w tarapatach (1948, pod pseud.: Fred Garland)
- Sobowtór profesora Rawy (1963, powieść science fiction dla młodzieży)
Tagi: Adama, Akademii, Aleksander, Alfred, Alfred Bronowski, Alfred Murawski, Alfred Szklarski, Amazonki, Autora, Brał, Bronowski, Były, Błędne, Błędne ognie, Chaco, Chicago, Cyklu, Czarnych, Czarnym, Czasie, Czekaj, Członkiem, Dakotów, Debiutował, Diamenty, Dokończony, Dorosłych, Dyplomatycznym, Faraonów, Fiction, Fred, Fred Garland, Garland, Gór, Gorący, Gorący ślad, Górników, Gran, Grobowca, Grobowcach, Gruda, Głów, Ii, Iii, Indiańskiej, Innymi, Kangurów, Karę, Katowicach, Katowickim, Kilka, Kolaboracyjnych, Konsularno, Krainie, Krakowie, Krwawe, Krwawe diamenty, Krystyną, Ks, Kwietnia, Lądzie, Lat, Latach, Laureatem, Literackich, Literatury, Między, Miesięcy, Mieszkał, MIn, Ministrów, Mnie, Murawski, Młodzieżowej, Młodzieży, Nagród, Nagrody, Napisał, Następnie, Nauk, Nie czekaj na mnie, Notatek, Nwk, Odznaczeń, Ognie, Okupacją, Okupacji, Opowieść, Opublikowane, Opublikował, Order Uśmiechu, Orderu, Orle, Orle Pióra, Orle Pióro, Ostatnia, Ostatnia walka Dakotów, Pazur, Pióra, Pióro, Pisarz, Pisarzy, Pismach, Początkowo, Podstawie, Politycznych, Polski, Polskich, Polskie, Ponadto, Pośmiertnie, Powieść, Powieści, Powieścią, Powstaniu, Pozostawionych, Prestiżowych, Prezesa, Profesora, Proniemieckich, Przekleństwo, Przekleństwo złota, Przygodach, Przygody, Przygody Tomka na Czarnym Lądzie, Przyjechał, Pseudonim, Publikacje, Publikował, Rady, Rawy, Razem, Redaktorem, Roku, Również, Sądzony, Science, Ścieżce, Sensacyjna, Siostry, Skazany, Ślad, Śląsk, Sobowtór, Sobowtór profesora Rawy, Stanów, Stowarzyszenia, Studiował, Stycznia, Szklarską, Szklarski, Tajemnica, Tajemnica grobowca, Tajemnicza, Tajemnicza wyprawa Tomka, Także, Tarapatach, Tom, Tomek, Tomek na Czarnym Lądzie, Tomek na tropach Yeti, Tomek na wojennej ścieżce, Tomek u źródeł Amazonki, Tomek w Gran Chaco, Tomek w grobowcach faraonów, Tomek w krainie kangurów, Tomek w tarapatach, Tomek wśród łowców głów, Tomka, Tornado, Tropach, Trylogii, Trzy, Trzy siostry, Twórczość, Udział, Uśmiechu, Walka, Warszawa, Warszawie, Warszawskim, Wcześniej, Wielotomowego, Więzienia, Wilmowskiego, Wojennej, Wojnie, Współautorem, Współczesną, Wśród, Wyd, Wydany, Wydawnictwie, Wydziale, Wyprawa, Włocławku, Yeti, Żelazny, Żelazny pazur, Zelgę, Zjednoczonych, Zm, Żona, Żołnierzem, Źródeł, Zwolniony, Życia, Złota, Złoto, Łowców
Klub włóczykijów – powieść Edmunda Niziurskiego, opublikowana po raz pierwszy w 1970 roku. Jest luźną kontynuacją powieści Niewiarygodne przygody Marka Piegusa – postacie drugoplanowe z tamtej, są pierwszoplanowymi tu.
Kornel, jeden z głównych bohaterów powieści, dostał poprawkę z geografii i w wakacje musi się uczyć. Tymczasem jego wuj, Dionizy Kiwajłło, archiwariusz, dokonuje odkrycia, które zmusza go do opuszczenia archiwum i wyruszenia w Polskę. Razem z Kornelem, jego kolegą Pirydionem i jego bratem Pirydionem Starszym (Politechnicznym) oraz Joanną, korepetytorką Kornela, wyruszają na poszukiwanie skarbu – pamiątek po powstańcach 1863-go roku. W poszukiwaniach próbują im przeszkodzić dwaj przestępcy: Bogumił Kadryll i Wieńczysław Nieszczególny… Akcja rozgrywa się w Warszawie, Pułtusku, na Kurpiach oraz w Górach Świętokrzyskich, przez co wakacyjna przygoda staje się dla Kornela niezaplanowaną, ale barwną i kształcącą lekcją goegrafii.
Tagi: Akcja, Archiwariusz, Archiwum, Barwna, Bogumił, Bohaterów, Bratem, Dionizy, Dokonuje, Dostał, Drugoplanowe, Dwaj, Edmunda, Geografii, Go, Goegrafii, Górach, Głównych, Im, Jeden, Joanną, Kadryll, Kiwajłło, Klub, Klub włóczykijów, Kolega, Kontynuacją, Korepetytorką, Kornel, Kornela, Kornelem, Kształcącą, Które, Kurpiach, Lekcją, Luźną, Marka, Musi, Nieszczególny, Niewiarygodne, Niezaplanowaną, Niziurskiego, Odkrycia, Opublikowana, Opuszczenia, Pamiątek, Piegusa, Pierwszoplanowymi, Pierwszy, Pirydionem, Politechnicznym, Polskę, Poprawkę, Postacie, Poszukiwaniach, Poszukiwanie, Powieść, Powieści, Powstańcach, Próbują, Przestępcy, Przeszkodzić, Przygoda, Przygody, Pułtusku, Raz, Razem, Roku, Rozgrywa, Skarbu, Staje, Starszym, Świętokrzyskich, Tamtej, Tu, Tymczasem, Uczyć, Wakacje, Wakacyjna, Warszawie, Wieńczysław, Wuj, Wyruszają, Wyruszenia, Włóczykijów, Zmusza
Awantura w Niekłaju – powieść przygodowa dla młodzieży autorstwa Edmunda Niziurskiego, wydana w 1962. Akcja rozgrywa się około 1960 w fikcyjnym miasteczku Niekłaj. Jego lokalizacja nie jest bliżej określona, ale z luźnych aluzji w tekście można się domyślić, że znajduje się ono na Kielecczyźnie. Bohaterami są uczniowie szkoły podstawowej, którzy podzieleni na kilka band, rywalizują o kontrolę nad “Starym Ogrodem”, w rzeczywistości zapuszczonym parkiem przy fabryce.
Akcja rozgrywa się latem, w lipcu, w przededniu Święta 22 lipca, podczas którego ma być wystawiona inscenizacja bitwy pod Grunwaldem. Bohaterowie, uczniowie szkoły podstawowej, przedpołudniami w ramach półkolonii biorą udział w próbach inscenizacji, a w wolnym czasie penetrują Stary Ogród, walcząc między sobą o kontrolę nad nim. “Piratów” szczególnie motywuje plotka, jakoby na terenie Ogrodu ukryty był “skarb Szwajsa” – skrzynie ze złotem zakopane pod koniec wojny przez niemieckiego właściciela fabryki. Jednocześnie wiceadmirał (zastępca wodza) “Piratów” Michał, przywódca “Kolonistów” Andrzej Kszyk i przywódczyni “Zielonych Jaszczurek” Anka Ankwicz dochodzą do wniosku, że wokół fabryki dzieją się niepokojące rzeczy – jakaś banda usiłuje wykraść pilnie strzeżony wynalazek “silnik beztłokowy”. Ponieważ dorośli nie wierzą w ich ostrzeżenia, postanawiają działać na własną rękę i ponad “podziałami plemiennymi” i zdemaskować szajkę.
Powieść jest dość reprezentatywna dla wczesnego okresu twórczości Niziurskiego. Narracja jest w dużym stopniu prowadzona oczami chłopców i oddaje ich wyobrażenia i wiedzę o świecie. Powieść przedstawia klimat małego miasteczka środkowej Polski w epoce gomułkowskiej, które zostaje wciągnięte w rytm powolnych, ale nieubłaganych przemian. Niziurski w znacznym stopniu sympatyzuje z odchodzącym światem drobnomieszczaństwa, tradycji rzemieślniczych, lokalnych legend np. związanych z “Bosmanem” Reją, miejscową barwną postacią marynarza, który za młodu pływał na statkach z Gdyni i przeżył niebezpieczne przygody na Karaibach. Reprezentujący miejscową, zakorzenioną społeczność “Piraci” są odmalowani z dużą dozą sympatii, a rzeczywistość jest przedstawiana ich oczami, mimo że ich działania są “obiektywnie reakcyjne”, a motywy działań często niskie (chciwość). Natomiast wódz “Kolonistów” Andrzej Kszyk, syn komunistycznego działacza, jest postacią lekko karykaturalną.
W Awanturze w Niekłaju można tez dopatrzyć się zakamuflowanych aluzji politycznych. W epizodzie rozgrywającym się na zamieszkanej przez emerytów ulicy Zapłotkowej, Zenon (nota bene postać o przewadze cech negatywnych) mówi z zadumą o biednych emerytach z tej uliczki, że “nie ma już tego kraju, gdzie chcieliby wyjechać” – najprawdopodobniej ma na myśli Polskę międzywojenną.
Powieść opiera się na podobnym schemacie fabularnym, co Chłopcy z Placu Broni Ferenca Molnára. Dwie chłopięce bandy walczą o kontrolę nad terytorium. Nazwy band są inspirowane współczesną kulturą masową i polityką, chłopcy chcą naśladować bohaterów walczących w słusznej sprawie. U Molnára inspiracją była Wiosna Ludów i włoskie Risorgimento, u Niziurskiego jest to dekolonizacja Afryki i kosmonautyka. Podobnie jak “Plac Broni”, tak samo “Stary Ogród” w zakończeniu powieści przestaje istnieć – ma zostać zagospodarowany i straci romantykę. Zakończenie Awantury jest jednak o wiele bardziej pogodne.
W Awanturze pojawiają się też elementy powtarzane w późniejszej twórczości Niziurskiego – np. postać Światka Dauera, który wędruje po Polsce z ojcem w ślad za “wielkimi budowami socjalizmu”, znajdzie później rozwinięcie w głównym bohaterze powieści Siódme wtajemniczenie.
W Awanturze w Niekłaju jest stosunkowo mało humoru słownego charakterystycznego dla Niziurskiego, niewiele jest np. groteskowo brzmiących nazwisk. Nazwisko Anki Ankwicz jest jednak nazwiskiem historycznym, prawdopodobnie zapożyczonym od jednego z przywódców Targowicy, Józefa Ankwicza, powieszonego podczas insurekcji kościuszkowskiej. Do Awantury w Niekłaju nawiązuje kilka opowiadań Niziurskiego, zamieszczonych w zbiorach Trzynasty występek oraz Jutro klasówka. Akcja ich rozgrywa się w tym samym miasteczku, choć jak wynika z fabuły, około roku później. Bohaterami są częściowo te same postacie.
Tagi: Afryki, Akcja, Aluzji, Andrzej, Anka, Anki, Ankwicz, Ankwicza, Autorstwa, Awantura, Awantura w Niekłaju, Awantury, Awanturze, Band, Bandą, Bandy, Bardziej, Barwna, Bene, Beztłokowy, Biednych, Biorą, Bitwy, Bliżej, Bohaterami, Bohaterów, Bohaterowie, Bohaterze, Bosmanem, Broni, Brzmiących, Budowami, Była, Cech, Charakterystycznego, Chcą, Chcieliby, Chciwość, Choć, Chłopców, Chłopcy, Chłopięce, Czasie, Częściowo, Często, Dauera, Dekolonizacja, Dochodzą, Domyślić, Dopatrzyć, Dorośli, Dość, Dozą, Drobnomieszczaństwa, Dużą, Dużym, Dwie, Działać, Działacza, Działań, Działania, Dzieją, Edmunda, Elementy, Emerytach, Emerytów, Epizodzie, Epoce, Fabryce, Fabryki, Fabularnym, Fabuły, Ferenca, Fikcyjnym, Gdyni, Gomułkowskiej, Groteskowo, Grunwaldem, Głównym, Historycznym, Humoru, Inscenizacja, Inscenizacji, Inspiracja, Inspirowane, Insurekcji, Istnieć, Jakaś, Jakoby, Jaszczurek, Jednak, Jednego, Jednocześnie, Józefa, Jutro, Karaibach, Karykaturalną, Kielecczyźnie, Kilka, Klasówka, Klimat, Kolonistów, Komunistycznego, Koniec, Kontrolę, Kościuszkowskiej, Kosmonautyka, Kraju, Kszyk, Które, Którego, Kultura, Latem, Legend, Lekko, Lipca, Lipcu, Lokalizacja, Lokalnych, Ludów, Luźnych, Marynarza, Masową, Małego, Mało, Miasteczka, Miasteczku, Michał, Między, Międzywojenną, Miejscową, Mimo, Motywuje, Motywy, Mówi, Można, Myśli, Młodu, Młodzieży, Najprawdopodobniej, Narracja, Naśladować, Natomiast, Nawiązuje, Nazwisk, Nazwiskiem, Nazwisko, Nazwy, Negatywnych, Niebezpieczne, Niekłaj, Niekłaju, Niemieckiego, Niepokojące, Nieubłaganych, Niewiele, Nim, Niskie, Niziurski, Niziurskiego, Nota, Np, Obiektywnie, Oczami, Odchodzącym, Oddaje, Odmalowani, Ogród, Ogrodem, Ogrodu, Ojcem, Określona, Okresu, Opiera, Opowiadań, Ostrzeżenia, Parkiem, Penetrują, Pilnie, Piraci, Piratów, Plac, Placu, Plemiennymi, Plotka, Podobnie, Podobnym, Podstawowej, Podziałami, Podzieleni, Pogodne, Pojawiają, Politycznych, Polityką, Polsce, Polskę, Polski, Ponad, Ponieważ, Postać, Postacią, Postacie, Postanawiają, Powieść, Powieści, Powieszonego, Powolnych, Powtarzane, Później, Późniejszej, Półkolonii, Prawdopodobnie, Próbach, Prowadzona, Przededniu, Przedpołudniami, Przedstawia, Przedstawiana, Przemian, Przestaje, Przewadze, Przeżył, Przygodowa, Przygody, Przywódca, Przywódców, Przywódczyni, Pływał, Ramach, Reakcyjne, Reją, Rękę, Reprezentatywna, Reprezentujący, Risorgimento, Roku, Romantykę, Rozgrywa, Rozgrywającym, Rozwinięcie, Rytm, Rywalizują, Rzeczy, Rzeczywistość, Rzeczywistości, Rzemieślniczych, Same, Samo, Samym, Schemacie, Silnik, Siódme, Skarb, Skrzynie, Ślad, Sobą, Socjalizmu, Społeczność, Sprawie, Środkowej, Stary, Starym, Statkach, Stopniu, Stosunkowo, Straci, Strzeżony, Światem, Światka, Świecie, Święta, Sympatii, Sympatyzuje, Syn, Szajkę, Szczególnie, Szkoły, Szwajsa, Słownego, Słusznej, Targowicy, Te, Tekście, Terenie, Terytorium, Też, Tradycji, Trzynasty, Twórczości, Uczniowie, Udział, Ukryty, Ulicy, Uliczki, Usiłuje, Walczą, Walcząc, Walczących, Wciągnięte, Wczesnego, Wędruje, Wiceadmirał, Wiedzę, Wiele, Wielkimi, Wierzą, Wiosna, Wniosku, Wódz, Wodza, Wojny, Wokół, Wolnym, Współczesną, Wtajemniczenie, Wydana, Wyjechać, Wykraść, Wynalazek, Wynika, Wyobrażenia, Wystawiona, Występek, Właściciela, Własną, Włoskie, Zaduma, Zagospodarowany, Zakamuflowanych, Zakończenie, Zakończeniu, Zakopane, Zakorzenioną, Zamieszczonych, Zamieszkanej, Zapożyczonym, Zapuszczonym, Zapłotkowej, Zastępca, Zbiorach, Zdemaskować, Zenon, Zielonych, Znacznym, Znajduje, Znajdzie, Zostać, Zostaje, Związanych, Złotem
Niewiarygodne przygody Marka Piegusa – wydana w 1959 powieść przygodowo-humorystyczna dla dzieci i młodzieży autorstwa Edmunda Niziurskiego.
Ze względu na walory rozrywkowe, potoczystą akcję i absurdalne poczucie humoru powieść szybko zdobyła wśród czytelników dużą popularność. W efekcie w 1966 powstał oparty na jej motywach serial telewizyjny.
Powieść jest napisana w formie relacji narratora ze spotkań z tytułowym Markiem Piegusem. Opowiada o trzynastoletnim chłopcu, mieszkającym w Warszawie na Żoliborzu, którego prześladuje nieustanny pech. Każda podejmowana przez niego czynność, nawet najprostsza, kończy się niewiarygodnymi komplikacjami. Ostatecznie zostaje uprowadzony przez gang złoczyńców, a jego odbicia podejmuje się drużyna harcerska o specjalności detektywistycznej, dowodzona przez niejakiego Teodora.
Powieść cechuje się wartką akcją, niebanalną fabułą oraz humorem sytuacyjnym i słownym, którego przykładem są imiona i nazwiska bohaterów (np. przestępca Wieńczysław Nieszczególny, muzyk Cezary Cedur, Chryzostom Cherlawy, Albert Flasz, Idelfons Stułbia, Nudys itp.). Świat przedstawiony zawiera liczne elementy nierzeczywiste, nie mogące występować w realiach PRL-u lat gomułkowskich – np. prywatny detektyw, drużyna harcerska o specjalności detektywistycznej, podziemna kwatera gangsterów pod jednym z warszawskich kościołów, itp. Z drugiej strony realia powieściowe są celnymi i zjadliwymi aluzjami do prawdziwych problemów trapiących polskie społeczeństwo w dobie Gomułki, zwłaszcza braku mieszkań – część przygód Marka osnuta jest wokół zjawiska sublokatorów, dokwaterowanych do rodzinnego mieszkania.
Tagi: Absurdalne, Akcja, Akcję, Albert, Aluzjami, Autorstwa, Bohaterów, Braku, Cechuje, Cedur, Celnymi, Cezary, Cherlawy, Chryzostom, Chłopcu, Część, Czynność, Czytelników, Detektyw, Detektywistycznej, Dobie, Dokwaterowanych, Dowodzona, Drugiej, Drużyna, Dużą, Dzieci, Edmunda, Efekcie, Elementy, Fabuła, Flasz, Formie, Gang, Gangsterów, Gomułki, Gomułkowskich, Harcerska, Humorem, Humoru, Humorystyczna, Idelfons, Imiona, Jednym, Jej, Każda, Komplikacjami, Kończy, Kościołów, Którego, Kwatera, Lat, Liczne, Marka, Markiem, Mieszkającym, Mieszkań, Mieszkania, Mogące, Motywach, Muzyk, Młodzieży, Najprostsza, Napisana, Narratora, Nawet, Nazwiska, Niebanalną, Niego, Niejakiego, Nierzeczywiste, Nieszczególny, Nieustanny, Niewiarygodne, Niewiarygodne przygody Marka Piegusa, Niewiarygodnymi, Niziurskiego, Np, Nudys, Odbicia, Oparty, Opowiada, Osnuta, Ostatecznie, Pech, Piegusa, Piegusem, Poczucie, Podejmowana, Podejmuje, Podziemna, Polskie, Popularność, Potoczystą, Powieść, Powieściowe, Powstał, Prawdziwych, PRL, Problemów, Prywatny, Przedstawiony, Prześladuje, Przestępca, Przygód, Przygodowo, Przygody, Przykładem, Realia, Realiach, Relacji, Rodzinnego, Rozrywkowe, Serial, Specjalności, Spotkań, Społeczeństwo, Strony, Stułbia, Sublokatorów, Świat, Sytuacyjnym, Szybko, Słownym, Telewizyjny, Teodora, Trapiących, Trzynastoletnim, Tytułowym, Uprowadzony, Walory, Warszawie, Warszawskich, Wartką, Wieńczysław, Wokół, Wśród, Wydana, Występować, Względu, Zawiera, Zdobyła, Zjadliwymi, Zjawiska, Żoliborzu, Zostaje, Zwłaszcza, Złoczyńców
Edmund Niziurski (ur. 10 lipca 1925 w Kielcach), polski prozaik, publicysta, scenarzysta i dramaturg, a także socjolog i prawnik.
Twórca popularnych książek dla dorosłych i młodzieży, cechujących się charakterystycznym, nieco absurdalnym humorem słownym. Najbardziej znane to: “Księga urwisów” (1954 – szkolna lektura w 1978 wpisana na Listę Honorową IBBY), “Sposób na Alcybiadesa” (1964 – szkolna lektura w 1978 wpisana na Listę Honorową IBBY), “Niewiarygodne przygody Marka Piegusa” (nagroda “Orle Pióro” przyznana przez czytelników “Płomyka” w 1970 r.), “Klub włóczykijów“, “Naprzód, Wspaniali!“, “Adelo, zrozum mnie!”, “Żaba, pozbieraj się!”, “Awantura w Niekłaju“, “Siódme wtajemniczenie“.
Urodził się w rodzinie urzędniczej; syn Stanisława Niziurskiego, urzędnika państwowego i Leokadii z Grethów. Uczył się w Gimnazjum im. J. Śniadeckiego w Kielcach, jednak naukę przerwała wojna. Wraz z rodziną został ewakuowany na Węgry, gdzie kontynuował naukę w gimnazjum polskim dla uchodźców. Do Polski wrócił w 1940 r. Pracował jako robotnik w Hucie “Ludwików” i praktykant rolny w majątku Jeleniec pod Ostrowcem Świętokrzyskim. Uczył się na tajnych kompletach w Ostrowcu i w 1943 r. zdał egzamin maturalny; w tym samym roku rozpoczął eksternistyczne studia prawnicze na tajnych kompletach w Jeleńcu. Po zakończeniu wojny kontynuował studia prawnicze na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim i Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Studiował równocześnie dziennikarstwo na Wyższej Szkole Nauk Społecznych w Krakowie (1946–1947) i socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim (1947). W 1947 r. ukończył studia prawnicze i uzyskał tytuł magistra. Ożenił się w 1947 r. z Zofią Barbarą Kowalską. Mieszkał i pracował w Katowicach i Kielcach, a od 1952 r. w Warszawie. Pracował w redakcji tygodnika “Wieś”, rozwijając równocześnie własną twórczość literacką. W 1951 r. został członkiem Związku Literatów Polskich, a w 1952 r. członkiem ZAiKS. Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Debiutował w 1944 w wydawanym przez Armię Krajową “Biuletynie Informacyjnym”, w którym opublikował wiersz. Po wojnie współpracował z czasopismami “Płomyk”, “Świat Młodych”, “Wieś” oraz z Polskim Radiem jako autor słuchowisk. Popularność i uznanie przyniosły mu utwory dla dzieci i młodzieży, pisane żywo i barwnie, lecz i skłaniające do refleksji. Dla czytelnika dorosłego Niziurski napisał takie powieści, jak Przystań Eskulapa (1958, powieść sensacyjna), Pięć manekinów (1959, powieść kryminalna), Salon wytrzeźwień (1964), Wyraj (1964), Eminencje i bałłabancje (1975). Jego utwory były przekładane na wiele języków, w tym chiński. W 1974 otrzymał Nagrodę Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za twórczość radiową dla dzieci i młodzieży, w 1975 został kawalerem Orderu Uśmiechu.
Powieści Niziurskiego mają dynamiczną, często sensacyjną akcję i wyróżniają się indywidualnym stylem narracji oraz humorem słownym i sytuacyjnym. Rzeczywistość była ukazywana oczami ucznia, szkoła pokazywana jako miejsce opresyjne (choć z humorem). Elementy dydaktyczne i moralne są wprowadzane w sposób nienachalny.
Niziurski jest silnie związany z Kielecczyzną dziś zwaną regionem świętokrzyskim. Akcja kilku powieści rozgrywa się w fikcyjnych miejscowościach: Wilczków w Księdze urwisów, Niekłaj, Odrzywoły. które można umiejscowić w tym regionie. Niektóre opowiadania (Dzwonnik od świętego Floriana) rozgrywają się w tym regionie w okresie międzywojennym i upamiętniają wielkie strajki chłopskie w okresie sanacji.
W późniejszych utworach Niziurski często osiągał wysokie efekty pod względem formy, posługując się realizmem magicznym (Siódme wtajemniczenie, 1969) czy groteską (Awantury kosmiczne). Tonacja kolejnych utworów jest pod wieloma względami coraz bardziej pesymistyczna, charakterystycznymi postaciami stają się outsiderzy nie mogący dopasować się do szkolnego otoczenia, w którym niebezpieczni są nie tylko nauczyciele, ale także inni uczniowie.
Niziurski używa biegle humoru słownego. Charakterystycznym elementem stylu pisarza są znaczące czy groteskowe nazwiska i imiona, np. Wieńczysław Nieszczególny, Chryzostom Cherlawy, Zygmunt Gnacki itd. Język, którym mówią bohaterowie, to barwna mieszanina autentycznego slangu młodzieżowego, języka naukowego i kreacji autorskiej. Niziurski jest dobrym obserwatorem życia młodzieży, ale ze względu na cykl wydawniczy powieści oraz ich wznowienia po kilku latach, język, którym mówi młodzież w jego powieściach, często bywa anachroniczny i nie odpowiada prawdziwemu, który się bardzo szybko zmienia.
Tagi: Absurdalnym, Adelo, Akcja, Akcję, Alcybiadesa, Anachroniczny, Armię, Autentycznego, Autor, Autorskiej, Awantura, Awantura w Niekłaju, Awantury, Awantury kosmiczne, Barbarą, Bardziej, Bardzo, Barwna, Barwnie, Bałłabancje, Biegle, Biuletynie, Bohaterowie, Bywa, Była, Były, Cechujących, Charakterystycznym, Charakterystycznymi, Cherlawy, Chiński, Choć, Chryzostom, Chłopskie, Coraz, Cykl, Czasopismami, Często, Czytelnika, Czytelników, Członkiem, Debiutował, Dobrym, Dopasować, Dorosłego, Dorosłych, Dramaturg, Dydaktyczne, Dynamiczną, Dzieci, Dziennikarstwo, Dziś, Dzwonnik, Edmund, Efekty, Egzamin, Eksternistyczne, Elementem, Elementy, Eminencje, Eskulapa, Ewakuowany, Fikcyjnych, Floriana, Formy, Gimnazjum, Gnacki, Grethów, Groteską, Groteskowe, Gwiazda Barnarda, Honorową, Hucie, Humorem, Humoru, Ibby, Im, Imiona, Indywidualnym, Informacyjnym, Inni, Jagiellońskim, Jako, Jednak, Jeleńcu, Jeleniec, Język, Języka, Języków, Katolickim, Katowicach, Kawalerem, Kielcach, Kielecczyzną, Kilku, Klub, Klub włóczykijów, Kolejnych, Komitetu, Kompletach, Kontynuował, Kosmiczne, Kowalską, Krajową, Krakowie, Kreacji, Kryminalną, Książek, Księdze, Księga, Księga Urwisów, Które, Latach, Lecz, Lekturą, Leokadii, Lipca, Listę, Literacką, Literatów, Lubelskim, Ludwików, Magicznym, Magistra, Mają, Majątku, Manekinów, Marka, Maturalny, Międzywojennym, Miejsce, Miejscowościach, Mieszanina, Mieszkał, Mnie, Mogący, Moralne, Mówi, Mówią, Można, Młodych, Młodzież, Młodzieżowego, Młodzieży, Nagroda, Nagrodę, Najbardziej, Napisał, Naprzód, Naprzód Wspaniali!, Narracji, Nauczyciele, Nauk, Naukę, Naukowego, Nazwiska, Niebezpieczni, Nieco, Niektóre, Niekłaj, Niekłaju, Nienachalny, Nieszczególny, Niewiarygodne, Niewiarygodne przygody Marka Piegusa, Niziurski, Niziurskiego, Np, Obserwatorem, Oczami, Odpowiada, Odrzywoły, Okresie, Opowiadania, Opresyjne, Opublikował, Orderu, Orle, Osiągał, Osobliwe przypadki Cymeona Maksymalnego, Ostrowcem, Ostrowcu, Otoczenia, Otrzymał, Outsiderzy, Ożenił, Państwowego, Pesymistyczna, Pięć, Piegusa, Pióro, Pisane, Pisarza, Pisarzy, Pokazywana, Polski, Polskich, Polskim, Popularność, Popularnych, Postaciami, Posługując, Powieść, Powieści, Powieściach, Pozbieraj, Późniejszych, Pracował, Praktykant, Prawdziwemu, Prawnicze, Prawnik, Prozaik, Przekładane, Przerwała, Przygody, Przyniosły, Przystań, Przyznana, Publicysta, Płomyk, Płomyka, Radia, Radiem, Radiową, Realizmem, Redakcji, Refleksji, Regionem, Regionie, Robotnik, Rodzina, Rodzinie, Roku, Rolny, Równocześnie, Rozgrywa, Rozgrywają, Rozpoczął, Rozwijając, Rzeczywistość, Salon, Samym, Sanacji, Scenarzysta, Sensacyjna, Silnie, Siódme, Siódme wtajemniczenie, Skłaniające, Slangu, Śniadeckiego, Socjolog, Socjologię, Sposób, Sposób na Alcybiadesa, Społecznych, Spraw, Stają, Stanisława, Stowarzyszenia, Strajki, Studia, Studiował, Stylem, Stylu, Świat, Świętego, Świętokrzyskim, Syn, Sytuacyjnym, Szkole, Szkolną, Szkolnego, Szkolny lud Okulla i ja, Szkoła, Szybko, Słownego, Słownym, Słuchowisk, Tajnych, Takie, Także, Telewizji, Tonacja, Twórca, Twórczość, Tygodnika, Tylko, Tytuł, Uchodźców, Ucznia, Uczniowie, Uczył, Ukazywana, Ukończył, Umiejscowić, Uniwersytecie, Upamiętniają, Ur, Urodził, Urwisów, Urzędniczej, Urzędnika, Uśmiechu, Utworach, Utworów, Utwory, Uznanie, Uzyskał, Używa, Warszawie, Węgry, Wiele, Wielkie, Wieloma, Wieńczysław, Wiersz, Wieś, Wilczków, Wojna, Wojnie, Wojny, Wpisana, Wprowadzane, Wrócił, Wspaniali, Współpracował, Wtajemniczenie, Wydawanym, Wydawniczy, Wyraj, Wyróżniają, Wysokie, Wytrzeźwień, Wyższej, Względami, Względem, Względu, Wznowienia, Własną, Włóczykijów, Żaba, Zaiks, Zakończeniu, Zdał, Zmienia, Znaczące, Znane, Zofią, Został, Zrozum, Zwaną, Związany, Związku, Życia, Zygmunt, Żywo
Pan Samochodzik i testament rycerza Jędrzeja – powieść dla młodzieży autorstwa Zbigniewa Nienackiego, wydana w roku 1997. Utwór wchodzi w skład cyklu Pan Samochodzik, opisującego przygody historyka sztuki – detektywa noszącego to przezwisko. Powstała na podstawie książki Nienackiego z lat 50. XX wieku pt. “Zabójstwo Herakliusza Pronobisa“, opracowanej przez Jerzego Ignaciuka, tak aby pasowała do serii.
Tagi: Autorstwa, Cyklu, Detektywa, Herakliusza, Historyka, Ignaciuka, Jędrzeja, Jerzego, Książki, Lat, Młodzieży, Nienackiego, Noszącego, Opisującego, Opracowanej, Pan, Pan Samochodzik i testament rycerza Jędrzeja, Pasowała, Podstawie, Powieść, Powstała, Pronobisa, Przezwisko, Przygody, Roku, Rycerza, Samochodzik, Serii, Skład, Sztuki, Testament, Utwór, Wchodzi, Wieku, Wydana, Xx, Zabójstwo, Zbigniewa
Pan Samochodzik i nieuchwytny kolekcjoner – powieść dla młodzieży autorstwa Zbigniewa Nienackiego, której pisanie przerwała jego śmierć w 1994 roku. Została dokończona przez Jerzego Ignaciuka i wydana w 1997 roku. Powieść wchodzi w skład cyklu Pan Samochodzik, opisującego przygody historyka sztuki – detektywa noszącego to przezwisko.
Tagi: Autorstwa, Cyklu, Detektywa, Dokończona, Historyka, Ignaciuka, Jerzego, Kolekcjoner, Młodzieży, Nienackiego, Nieuchwytny, Noszącego, Opisującego, Pan, Pan Samochodzik i nieuchwytny kolekcjoner, Pisanie, Powieść, Przerwała, Przezwisko, Przygody, Roku, Samochodzik, Skład, Śmierć, Sztuki, Wchodzi, Wydana, Zbigniewa, Została
Pan Samochodzik i człowiek z UFO (w późniejszych wydaniach Pan Samochodzik i Nieśmiertelny) – powieść dla młodzieży autorstwa Zbigniewa Nienackiego, wydana po raz pierwszy w roku 1985. Utwór wchodzi w skład cyklu Pan Samochodzik, opisującego przygody historyka sztuki – detektywa noszącego to przezwisko. Opowiada o poszukiwaniach złotych przedmiotów skradzionych z Muzeum Złota w Bogocie. Bohaterowi pomagają w tym przyjaciele, m.in. Ralf Dawson i Teresa van Hagen. Ta książka jest jedyną z serii Pan Samochodzik i… autorstwa Zbigniewa Nienackiego, której akcja toczy się poza Europą.
W tej powieści Pan Samochodzik, wraz ze swoją nową sekretarką i dyrektorem Marczakiem, przybywa do Bogoty, by wygłosić referat na temat gangów złodziei sztuki, jednak większość zebranych nie popiera jego stanowiska. W tym czasie z Muzeum Złota skradziono cenne eksponaty. Pan Samochodzik musi współpracować ze swoją sekretarką, panną Florentyną, Ralfem Dawsonem, podającym się za przybysza z przyszłości, który dotarł do naszych czasów statkiem UFO i mającym tajemniczą moc, oraz jego przyjaciółmi.
Tagi: Akcja, Autorstwa, Bogocie, Bogoty, Bohaterowi, Cenne, Cyklu, Czasie, Czasów, Człowiek, Dawson, Dawsonem, Detektywa, Dotarł, Dyrektorem, Eksponaty, Europą, Florentyną, Gangów, Hagen, Historyka, Jednak, Jedyna, Książka, Mającym, Marczakiem, Moc, Musi, Muzeum, Młodzieży, Naszych, Nienackiego, Nieśmiertelny, Noszącego, Nowa, Opisującego, Opowiada, Pan, Pan Samochodzik i człowiek z UFO, Pan Samochodzik i Nieśmiertelny, Panna, Pierwszy, Podającym, Pomagają, Popiera, Poszukiwaniach, Powieść, Powieści, Poza, Późniejszych, Przedmiotów, Przezwisko, Przybysza, Przybywa, Przygody, Przyjaciele, Przyjaciółmi, Przyszłości, Ralf, Ralfem, Raz, Referat, Roku, Samochodzik, Sekretarką, Serii, Skradziono, Skradzionych, Skład, Stanowiska, Statkiem, Swoją, Sztuki, Tajemnicza, Temat, Teresa, Toczy, Ufo, Utwór, Van, Wchodzi, Większość, Współpracować, Wydana, Wydaniach, Wygłosić, Zbigniewa, Zebranych, Złodziei, Złota, Złotych
